Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

op zijn rechter flank. Daarom gelastte Moltke's order, dat Kluck het II. L. geëchelonneerd moest volgen om ook verder de flankbeveiliging van het Duitsche leger te verzekeren. Blijkbaar verwachtte de O.H.L., dat Bülow er in zou slagen, door naar het ZW. uit te halen, den vijand in ZOostelijke richting te drijven. Zeker moet het in Luxemburg dan ook een teleurstelling zijn geweest, toen men kort na de verzending der geciteerde order Klucks rapport van 1 September ontving; dat het I. L. Lanrezacs linker vleugel niet meer had kunnen bereiken. Zou het verder terug staande II. L. daarin dan wèl kunnen slagen? Het II. L., dat bovendien frontaal vervolgde? Maar men moet met de officiëele Duitsche oorlogsgeschiedenis wel aannemen, dat Moltke niettemin aan zijn verwachtingen in dezen vasthield 1.

Kluck kwam door Moltke's order in een moeilijken tweestrijd. Hij wist, dat alleen zijn leger, niet het II. L., in staat was den vijand naar het ZO. weg te dringen. Maar de order luidde: „I. Armee folgt gestaf feit der II. Armee". Moest Kluck halt houden en met een tijdverlies van 2 a 3 dagen aan Bülow gelegenheid geven den noodigen voorsprong te nemen? Maar dat zou een nutteloos offer zijn, daar het II. L. zeker niet in staat was om nu nog pressie uit te oefenen op 'svijands terugtochtsrichting! Wilde echter het I. L. de strategische bedoeling der opperste legerleiding verwezenlijken, dan kon de taak der flankbeveiliging niet voldoende worden vervuld.

Het I. L., zegt von Bernhardi2, kwam voor een onmogelijke taak te staan. Inderdaad moest Kluck in een dergelijk, maar door de omstandigheden nog nijpender, dilemma beslissen als eenige dagen te voren. Hij klaagt zelf over de onvoldoende inlichtingen door de O.H.L.3; men kan wel zeggen, dat hij volkomen onwetend was aangaande de situatie op de andere deelen van het front en tijd om ruggespraak te houden ontbrak, gezien de onvoldoende verbindingen met het groote hoofdkwartier.

De groote fout schuilt volgens Kuhl eigenlijk in de redactie

1 Weltkrieg III p. 232.

2 Deutschlands Heldenkampf 1914—1918 (München 1922) p. 57.

3 L.c. p. 89.

Sluiten