Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

die zeer zwaar geleden heeft bezuiden Néry*) staan tegen het NOostelijk front van Parijs, terwijl de beide andere ook bij La Ferté-sous-Jouarre moeten komen2. Te eerder kon Kluck zulks doen, daar hem uit het gebied ten N. van de lijn Meaux—Parijs geen enkele waarschuwende verkenning had bereikt 3. Typeerend is zijn antwoord op de bedenkingen, die eenige officieren van zijn staf meenden te moeten maken; hij schuift die ter zijde met de opmerking, „dass das Gespenst von Paris ihn so lange nicht schrecken dürfe, bis es Fleisch und Blut annehme" *. Ook Hindenburg ondernam het waagstuk om, toen hij bij Tannenberg Samsonow een bloedige nederlaag bereidde, tegen Rennenkampf slechts een gordijn van weinige bataljons en twee Brig. Cav. te laten staan. Maar de karaktereigenschappen van den vijand in het O. verschilden zeer van dien in het Westen; wat tegenover den een beleidvolle stoutmoedigheid mocht heeten kon tegen den ander licht een roekeloos waagstuk blijken te zijn.

Op 4 September gaat Kluck er eindelijk toe over de moeilijkheden van zijn positie aan de O.H.L. bekend te maken. Het vrij uitvoerig bericht wordt door zijn zendstation in zes gedeelten geseind, waarvan het laatste om 12.15; pas ruim twaalf uren later neemt de O.H.L. er kennis van 5. De zorg, waaraan Kluck hier uiting gaf, was de noodzakelijke consequentie van zijn opvatting der instructie, die hij in den nacht van 2 op 3 September ontvangen had; het is dan ook ongetwijfeld een ernstige fout van hem geweest, dat hij toen niet onmiddellijk zijn zienswijze aan de O.H.L. heeft bekend gemaakt, te meer daar hij wist, dat de onvoldoende verbindingsmogelijkheden een antwoord toch reeds zeer vertraagden. Men krijgt sterk den indruk, dat Kluck liefst zoo lang mogelijk op eigen kompas voer en inmenging van de „Generalstabler" uit Luxemburg trachtte te omzeilen. Zijn bericht van 4 September 6 is een mengsel van raadgevingen en be-

1 Cf. h.1. p. 178.

2 Kluck p. 91-92.

3 Weltkrieg III p. 237 en 239.

* Ibid. p. 241.

5 Ibid. p. 248 n. 2.

6 Kluck p. 90.

Sluiten