Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

viel hem met het Grootkruis van het Legioen van Eer een amende honorable ten deel, die hem ten volle toekwamx.

Daarnaast staat echter vast, primo dat Joffre in het algemeen een buitengewoon juisten kijk heeft getoond op de qualiteiten der mannen, die hij in de eerste oorlogsmaanden naar den voorgrond haalde; Maunoury, Foch, Sarrail en Franchet d'Espèrey, die gewichtige commando's kregen, hebben aan de Marne superieure hoedanigheden getoond. Secundo, dat de gespannen verhouding tusschen Lanrezac en Joffre en vooral tusschen Lanrezac en French de samenwerking te zeer bemoeilijkte, dan dat niet desnoods een zeer verdienstelijk bevelhebber moest worden opgeofferd. Zelfs zien wij in de onverbloemde wederzij dsche antipathie tusschen Lanrezac en French het hoofdmotief voor Joffre's besluit. Veelbeteekenend is in dit verband de passus uit zijn brief van 4 September aan French, waarin hij hem de wijziging in het commando van het 5de L. bevestigt: „J'ai 1'honneur de vous confirmer la nouvelle que je vous avais annoncée hier de la nomination du général Franchet d'Espèrey au commandement de la 5e armée. Je suis certain qu'il résultera de votre collaboration au combat les meilleurs résultats" 2. Hier staat in en tusschen de regels genoeg te lezen.

Ook in ander opzicht is deze brief van Joffre belangrijk. Hij schrijft n.1. ook het volgende: „Mon intention, dans la situation actuelle, est de poursuivre 1'exécution du plan que j'ai eu 1'honneur de vous communiquers et de n'engager le combat sur les lignes choisies que toutes forces réunies.

Au cas oü les armées allemandes poursuivraient leur mouvement vers le sud-sud-est, s'éloignant ainsi de la Seine et de Paris, peut-être estimerez-vous comme moi que votre ac-

1 Maarschalk Pétain, die in 1914 onder zijn bevel een divisie had gecommandeerd, sprak bij die gelegenheid o.a.: „La manoeuvre en retraite que vous avez dirigé restera comme un exemple. Nous avons tous eu 1'impression qu'en 1'exécutant vous avez préservé vos troupes d'encerclement complet et sauvé en même temps votre armée et la France."

2 Arm. franc. T. I Vol 2 Ann. No 2322; cf. ook No 2319.

3 Dit slaat op de Instruction van 1 en de Note van 2 September.

Sluiten