Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heden en fouten des tegenstanders. Dat is zonder twijfel aan Fransche zijde het geval geweest.

Opzettelijk drukken wij ons uit in termen, die meer het Duitsclie debet dan het Fransche credit op den voorgrond stellen. Want niet omdat van huis uit de Fransche legerleiding in haar concepties de Duitsche overtrof werd de verrassing aan de Marne mogelijk, maar omdat de Duitsche leiding fouten maakte en de Fransche daarvan doortastend profiteerde. Misschien moeten wij nog verder gaan en zeggen: omdat de Duitsche leiding, toen de slagen aan de grens geen beslissende overwinningen hadden opgeleverd, voor een vrijwel onoplosbaar probleem kwam te staan.

De Duitsche rechter vleugel (I. tot V. L.) was toen te zwak om op alle mogelijkheden het antwoord te kunnen vinden: dat moet men telkens weer constateeren. En bij het verder oprukken in het vijandelijke land moest die zwakte zich door allerlei onvermijdelijke verliezen van dag tot dag pijnlijker doen gevoelen. Daartegenover had Joffre twee ijzers in het vuur. Het eerste, de omvatting in het W. volgens het schema van '25 Augustus, kon alleen gebroken worden door de ver uithalende beweging van Klucks leger. Dat gebeurde door den slag aan de Somme. Maar die uitbreiding van het I. L. naar het W. gaf Joffre zijn tweede mogelijkheid: de doorbraak door het Duitsche centrum volgens de memorie van kolonel Pont. Kluck verandert vervolgens van directie en daarmede verschijnt de eerste kans weer binnen den kring van het bereikbare, mede door de gelukkige omstandigheid, dat Joffre op aandrang van Gallieni het 6de L. ter wille van de verdediging der hoofdstad versterkt. Die kans wordt 3 September gezien en zij kan worden aangegrepen dank zij het feit, dat op de beslissende plaatsen mannen van meer dan gemiddeld formaat de leiding bezitten of nemen. Kitcheners interventie van 1 September, de energie van Galheni, het stoute zelfvertrouwen van Franchet d'Esperey en Jottres geloof in zijn soldaten maakten den slag mogelijk.

Maar daarvoor was ook noodig geweest de onvoorzichtigheid van Kluck, de gebrekkige verbinding tusschen de Duitsche legers en hun opperbevel, en vooral de bedenkelij e

Sluiten