Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Consecutieve „dat-zinnen" zijn zeldzaam in Et., in het geheel slechts 2 gevallen, terwijl Yb. 7 dergelijke zinnen bevat. We vinden één correspondeerend stel zinnen; de andere consecutieve zin in Et. wordt in Yb. verzwaard tot een zin met „so dat". De overige gevallen in Yb. beantwoorden gedeeltelijk aan beknopter zinsvormen in Et. (Vb. is logisch verklarend) gedeeltelijk aan graadaanduidende „dat-zinnen", die verbonden zijn met een adjectief of adverbium van den regeerenden zin. Bijv.:

Rt. 827 Hi geractene ten sooudren boven, // Dat hem thoeft quam afgevlogen. — Vb. 146.37 ende geraecten seer wel so dat hi wonder dede.

Vb. 25.36 want worden si mi machtich dat si mi crigen, si souden mi doden." — Rt. 179 Gegreep si mi ooc, wete Kerst! // Sinegaven mi negenen verst, II Sine slougen mi ooc sekerlike.

Yb. 62.8 ende dede de baroenen heimelic bi hem comen, dats die broeders niet en wisten — Rt. 430 Ende riep te rade sonder sparen // Alle sine man, die daer waren, // Met also groter listen, // Dats die heren niet ne wisten.

Minder duidelijk consecutieve, misschien zelfs finale functie heeft:

Vb. 62.1 die bode haeste hem dat hi quam in Tewijns lant — (Rt. 402 Alstie bode vernam, // Dat hi in Gasscoengen quam, enz.).

Neigend tot graadbepaling en correspondeerend met een graadbepalenden zin in Et., vinden we in het Yolksboek:

59.23 ende reden dat si binnen iij. dagen quamen in Tewijns lant — Rt. 239 Do so voersi daerwaert // So verre bin .iij. dagen, // Dat si Tewes borch sagen.

Tenslotte moet nog vermeld worden een grammatisch onlogische „dat-zin" in Et., die conditionale functie heeft, althans neigt om conditionaal te worden. Tegenover dit onlogisch zinsverband heeft Vb. een meer logischen zinsbouw met een „dat-zin" als subject:

Rt. 528 Dat gi Eenout entie broedre sine // Upgavet daermen hem dade pine // Doen ende nemen tleven, // So haddise qualike upgegeven. — Yb. 63.17 dat gi dese broders sende den coninc ende hise tleven naem • dat waer scandelic, heer conine.

Sluiten