Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Bescouden: schroeien, branden (Verdam).

Uit het voorgaande blijkt, dat reeds in de He eeuw, waarin Jan Yperman leefde, het verschil tusschen kalk en levende kalk, dat was kalk die „gebernt" was „ende also uten ovene genomen eer daer water op comt" bekend was, in de Nederlanden. Ook het gebruik van kalk samen met weede asch d.w.z. kaliumcarbonaat was bekend. Men wist dus toen al partij te trekken van de reactie tusschen kaliumcarbonaat en calciumhydroxyde, waaruit kaliumhydroxyde en calciumcarbonaat ontstaat. Het Bouck va Wondre vermeldt de stoffen kalk resp. levende kalk in combinatie met weede asch o.a. op de pag. 13 en 15.

Ook de inwerking van galnoten (tannine) op ijzer- en koperzouten was bekend. De koperzouten worden er waarschijnlijk bijgenoemd, omdat het ijzervitriool uit dien tijd veelal koperhoudend was. Zoo vindt men op pag. 15 B. v. W. een voorschrift om zwarte verf te maken uit „gallen" en „coperroot". Op de pag. 14 en 18 van het B. v. W. vindt men het spaansch groen vermeld.

Pag. 114.

Van swerten tanden wit te makene.

Nemt gersten mele ende also vele zouts, ende maecter of deech met zeeme ende dit bewimpelt in pampiere. entie bernet in enen oven. van welken gi nemt terdendeel. credevitsen gebernt te poedre. calc van eyerscalen. ciperi. aluum. van eiken .2. deel. die scorsen van den coden in latine citrus. entie droge, canfer. van eiken .1. deel. dafc es van den iersten 3. once van den anderen .2. van den derden ene. van al desen maect pulver stampende in 1 mortier, ende zichtende dor .1. zeve. Met welken gi wrivet dat tantvleesch daer die tanden swert siin. het suvertse ende maecse wit.

Pag. 255. — Code: kwee (Verdam).

In den tekst staat echter: „scorssen van coden in latine citrus." Met citrus kan citrullus bedoeld zijn. ,,De citrino cucumere, quem alii citriolum, alii citrullum, vulgo Citrion, etc." Otto Brunfels, zie v. Fischer Benzon.

Ciperi aluum: aluin van Cyprus.

Zeem of seem: honing (Verdam).

Credevitsen: kreeften (fr. écrevisse) Verdam.

3 is ons is 32 gram.

Sluiten