Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een gloeiende plaat. Laten wij daarom de problemen in de kern aanpakken en laten wij elkaar niet verhelen den stank van de wonde, door de zachte doktoren gemaakt. Want zij zijn niet zacht uit zachtheid, maar uit innerlijke besluiteloosheid. Zij zien de kwaal, maar gelooven niet in hun middelen. Zij kijken wijs, maar zeggen niets. Ot, zeggen iets vanuit de vooroordeelen van hun milieu. Dat beteekent meestal: ach, wij gelooven niet in de vernieuwende kracht van 't proletariaat. Dat zij zelf het proletariaat cultuurloos opvoeden, dat sprak voor hen vanzelf, vanuit die zelfde vooroordeelen van hun milieu. Zij storten een traan om een mooien boom, die omgehakt zal worden. Het lot van het proletariërskind, dat de weverij ingaat, om er tot zijn vijf-en-zestigste jaar in te blijven, gaat hen voorbij.

En misschien ging er in dat kind een denker verloren, die een lichtje of een licht had kunnen zijn in deze duistere en onbarmhartige wereld, een bouwkunstenaar die ons door zijn werk nieuwe gezichtspunten had geopend, of ons 'n dieper inzicht had gegeven in bouwkunst en cultuur in hun onverbrekelijken samenhang.

Om te komen tot een juist inzicht in bouwkunst, zouden wij eigenlijk kunnen volstaan met het maken van drie wandelingen. We zouden als eerste een wandeling moeten maken door een gaaf middeleeuwsch stadje. Als tweede een, door een streek met mooie dorpen en boerderijen. Als derde een wandeling door een min of meer groote stad met haar moderne uitbreidingen.

Op onze eerste wandeling in het kleine stadje zullen we reeds vele karakteristieke uitingen der bouwkunst vinden. Wij zullen het stadje binnen treden door een der poorten, militair gebouw, en verder wandelend door de kronkelende straten, zullen wij kennis maken met alle gebouwen-soorten waaruit het stadje is samengesteld. Raadhuis, scholen, kloosters, kerken, bedrijfsgebouwen, huizen. Het is een bonte verscheidenheid, maar toch is deze bonte verscheidenheid terug te brengen tot vier hoofdgroepen. Poorten en verdere verdedigingswerken vormen een militair element. Bedrijfsgebouwen vormen het nuttigheids, het utilitair element. Stadhuis, openbare gebouwen e.d. vormen het element dat de macht van het Bestuur tot uitdrukking brengt. De kerken vormen het geestelijk element als bouwkunstige vertolking van het samengevatte geestesleven van den tijd. Ten slotte vinden we er de woonhuizen.

Wanneer we dit alles goed kunnen indenken en uit deze for-

Sluiten