Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

muleeringen ons het karakter van de gebouwensoorten bewust kunnen maken, dan hebben we wederom een stap gedaan op den weg naar inzicht in de bouwkunst.

Want nu gaan wij op onze wandeling door het stadje de gebouwen die wij zien, indeelen bij hun groep en door dat te doen, gaan wij ons rekenschap geven van hun wezen. Zoo wandelend, geestelijk heel nuchter en toch met het verlangen open te staan voor het wezenlijke, gaan wij als 't ware het heele stadje demonteeren in zijn onderdeelen. Pas nadat we elk onderdeel rustig bekeken en in zijn waarde begrepen hebben, gaan wij over tot herste' van het geheel, zetten alles terug op zijn plaats, bouwen dus het stadje nogmaals op, zooals het in den loop der eeuwen opgebouwd werd. Slagen we daarin, dan hebben we een inzicht in bouwkunst gekregen, dat het meest grondige en lijvige boekwerk ons niet verschaffen kan.

Want slagen we, dan zien wij het stadje als een hoogere eenheid. Wij zien poorten, kerken en huizen gegroepeerd, wij zien ze in hun onderling verband, zien ook het verband tusschen straat en gebouw. Wij ervaren de betrekking tusschen Bouwkunst en Stedebouwkunst.

Wij leeren Stedebouwkunst zien als de kunst van het maken van ruimten met behulp van gebouwen, en als de kunst van het etaleeren van de belangrijkste gebouwen op de belangrijkste plaatsen. Wij zien de groote verdraagzaamheid wat betrett de vorm der woonhuizen. Niemand doet opzettelijk moeite een huis te maken dat uit den toon van het geheel zou vallen.

Het verband tusschen den vorm van een plein en zijn functie wordt ons duidelijk. De paardenmarkt krijgt zijn gerekten vorm, vanuit de noodzakelijkheid de paarden te kunnen laten draven. Het gewone marktplein, meer vierkant, blijkt in de oude nooit doorsneden te worden door het verkeer. Integendeel, dit wordt bijna altijd langs twee zijden geleid. Wij zien de kerken verrijzen aan aparte kerkpleinen, oorspronkelijk kerkhoven, zoo min mogelijk direct aan het marktplein, met zijn gewoel, geschreeuw en ratelende karren. .

Zoo vinden we dan, wandelend in de middeleeuwsche stad, tal van overwegingen en fijnheden, die ook voor onzen tijd hun waarde nog niet verloren hebben, als wij ze maar begrijpen naar den geest en niet naar den letter. Want de middeleeuwsche stad is de bouwkunstige uitdrukking van een in maatschappelijk en geestelijk opzicht innerlijk verbonden geheel, in het klein, wat wij in het socialisme zoeken in het groot. En dan ontdaan

Sluiten