Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

suggesties van dezen aard wordt bepaald door de beginselen, die er aan ten grondslag liggen, hun waarde voor het leven.

In cultuurperioden is het maatschappelijk en geestelijk leven op een zoo hoog mogelijk plan genormaliseerd. Het, zoogenaamd schilderachtige, oude boerenhuis bijvoorbeeld als uiting van boerencultuur, is in de allerhoogste mate stoffelijkgeestelijk genormaliseerd. In grondplan, opbouw en versiering treft ons de eenheid. Men bouwde zoo, omdat het traditie was zoo te bouwen en afwijken van die traditie als in strijd met de goede zeden werd geacht. In traditie zit ook 'n stuk massa-suggestie. Traditie is goed, waar zij levende, waardevolle elementen behoudt, zij is een ramp, waar zij dwingt tot voortgaan op een verouderden grondslag. De geschiedenis der bouwkunst is de geschiedenis van opkomst, bloei en vergaan van groote tradities. Altijd weer zien wij in de bouwkunst van het verleden den groei naar vaste typen toe, het zich een tijdlang handhaven van die typen, daarna het verval. Economische veranderingen met de bijbehoorende geestelijke veranderingen veroorzaken dit proces.

In cultuurperioden is de taak van den architect een betrekkelijk gemakkelijke. Zij bestaat in 't hanteeren en verfijnen van een bepaald type. Het persoonlijke blijft in cultuurperioden ondergeschikt aan 't algemeene.

In cultuurlooze perioden, als waarin wij leven is de taak van den architect een moeilijke. Hij beschikt niet over bepaalde types, die hij hanteeren kan, hij is geheel op zichzelf aangewezen. Toch is hij onbewust medewerker aan de types, die in de toekomst aanwezig zullen blijken te zijn.

Hoe meer nu het streven van een architect ligt in de lijn, die naar het type der toekomst voert, des te grooter is hij als architect. Hoe meer zijn streven, al mogen zijn resultaten voor een oogenblik verrassend zijn, daarvan verwijderd is, des te kleiner is hij als architect, al kan hij dan nog betrekkelijk groot zijn.

Hier ligt het verschil bijvoorbeeld tusschen den Berlage van de Beurs aan het Damrak in Amsterdam en den Dudok van het Hilversumsche stadhuis. Berlage wees een weg, zijn Beurs is een ongeslepen diamant en nog steeds grijpen jongeren zoekend naar hun weg, daarop terug. Dat kon, omdat Berlage

Sluiten