Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Of wij hei zullen winnen, hangt er van af of wij nog goede loopers in den strijd zullen brengen.

Het begin was goed.

Nadat Dr. Cuypers met zijn Rijksmuseum en kerken een eersten stoot in de goede richting gegeven had, kwam Berlage naar voren. In de jaren 1898—1900 bouwde hij zijn belangrijkste werk, de Beurs aan het Damrak te Amsterdam. Zijn eerste dank was rijkelijk smaad. De tegenstand tegen de Beursplannen was bijna algemeen. Maar gelukkig is het gebouw er toch gekomen en zonder de Beurs zou de rest der moderne Nederlandsche bouwkunst niet denkbaar zijn.

Midden in een tijd, waarin de bouwkunst haar heil zocht in een grenzenlooze overlading, kwam Berlage met zijn stoere, strakke en toch zoo levende Beurs, gewetensvol in haar ontplooiing van binnen naar buiten.

Hij hield het vaandel van de waarheid hoog en was daarbij een veel warmbloediger kunstenaar, dan hij misschien zelf zou willen bekennen. Hij wist beeldhouwers en wandschiiders tot samenwerking met hem te bewegen. De oude eenheid^ van bouwen en sieren stond hem voor oogen als n toekomstvisioen. Hij begreep ook zoo goed de bouwkunst als drie-dimensionale kunst. Hij wordt in zijn gebouwen niet moe ons in te lichten omtrent hoogte, lengte en diepte. Daarbij weet hij de belangrijkste onderdeelen naar buiten uit te spreken. Zijn Beurs is een boek in steen over architectuur en over de grondslagen der bouwkunst. Ook in dezen tijd is dit boek nog niet verouderd en kunnen wij er diepe bouwkunstige inzichten uit putten.

Vele architecten achten Berlage een overwonnen standpunt. Maar dat komt alleen, omdat zij zijn boek niet kunnen lezen, zijn taal niet verstaan, zijn werk te zeer beoordeelen naar den

Naast Berlage werkte De Bazel. Zeer begaafd, minder bouwer, meer sierkunstenaar. Een zuiver Hollandsch talent, in zijn zuiverste uitingen, d.w.z. de uitingen, waarin de sierkunstenaar op den achtergrond bleef, verwant aan Vermeer. De eenvoudige waarheden der bouwkunst verder te dragen, dat was taak, die hij zich gesteld had. „Verfijnder" dan Berlage, is hij

veel minder baanbreker.

Bij Berlage en De Bazel mag W. Kromhout, de bouwer van 't Americain Hotel te Amsterdam niet ongenoemd blijven. Beter is het begrip „hotel" in ons land nooit tot uitdrukking gebracht. Naast decoratieve verdiensten demonstreert Kromhout groote,

Sluiten