Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

onderbroken internationaal verkeer aanstonds den hongersnood binnen de grenzen te zien. Het is thans niet het oogenblik om de kracht van deze argumenten voor die bepaalde gevallen, waarin zij dienst deden, te toetsen ; wèl, om in beginsel hun bestaansrecht, naast en zoo noodig tegenover economische staafgronden, volmondig te erkennen. Aan de economie, die in haar theorie wel weet heeft van monopolies en van hun goede en kwade eigenschappen, komt zelve een monopolie in het sturen van de menschelijke samenleving niet toe. Als de economisten erkennen, dat soms welvaartsmotieven hebben te wijken voor directieven van andere, hooger geachte, orde, dan abdiceeren zij niet, dan verlagen zij hiermede noch zichzelf noch hun wetenschap, dan toonen zij eenvoudig zelfkennis ; de gedachte, dat het een anderen keer weer hun argumenten zullen zijn, die den doorslag geven, kan hun deze gedragslijn vergemakkelijken. Geen enkele tak trouwens van menschelijk weten of kunnen kan een greep doen naar alleenheerschappij zonder verdiend en gevoelig op de vingers te worden getikt.

Elk onzer is de kennis van maar een deel der dingen en hoe meer de wetenschappen, al splitsende, zich verbizonderen, deste kleiner wordt elk dezer deelen. Deze deelen zelve mogen door deze verbizondering voortdurend beter worden gekend, met den voortgang der wetenschap wijkt ook haar gezichtseinder; hoe dikwijls werpt niet juist het dieper graven nieuwe raadsels op.

Tijden van beroering, die meer dan andere roepen om voorlichting, doen desgelijks. De omgeving, waarin men zelf verkeert, waarvan men zelf, met al zijn primitieve instincten en al zijn gewonnen overtuigingen, zijn voorkeur en zijn afkeer, deel uitmaakt, goed te kennen, in haar inwendige verhoudingen, in haar verband met wat erbuiten ligt, juist te zien en dit verband ongeschonden te bewaren, hiertoe is, vooial in zulke tijden, haast abnormale bijziendheid van noode. Het is dan ook met vol besef van het risico, dat ik neem, als ik mijzelf voor een oogenblik waag op het terrein van het zeer actueele. Stap ik hier naar uw oordeel mis, gij ziet dan mijn stelling van daarnet ad oculos u gedemonstreerd.

Eén gegeven, dat de geschiedenis ons op tafel heeft gelegd en dat onmiddellijk verband houdt met het domineeren van defensieoverwegingen in de handelspolitiek, is het streven, land vóór, land

Sluiten