Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

schap noemen wij de vakken, die zich met de studie daarvan systematisch bezig houden en zoo zou het kunnen schijnen alsof alleen zij onze belangstelling waard zijn. Dat is geenszins het geval. De ervaring leert, dat het geestelijke wel door een betrekkelijk klein aantal individuen wordt beleetd en ontwikkeld, maar dat de gansche maatschappelijke bouw bepaalt, of en hoe zij produceeren zullen. De invloed der economische en politieke verhoudingen op de cultureele mogelijkheden is daarom onze belangstelling overwaard. Het is zelfs het hoofdonderwerp der geschiedenis in engeren zin. Onze voornaamste taak is dus na te gaan, onder welke materieele omstandigheden de voorwaarden voor geestesuiting aanwezig zijn en welke gedaante zij aanneemt.

De zorg voor het dagelijksch brood maakt den mensch spoedig ongeschikt tot zelfverdediging. Een geconcentreerde militaire macht, of het nu een leger, politie of roovers zijn, speelt in een geordende maatschappij gemakkelijk de baas. Dat is eeuwenlang op groote schaal in de geschiedenis vertoond. Eenige tienduizenden Arabieren beheerschten het Oosten van Marokko tot Indië. Een kleine Seldsjukkenmacht volgde hen in de elfde eeuw op. Welgewapende en welgeoefende Noormannen hebben in de negende eeuw onder anderen ons land geterroriseerd.

Dorestad was voorheen hun voornaamste attractie. Van dien grooten uitvoerhaven hadden ze al zoo veel gehoord! Daarvandaan kwamen, met vele andere schoone zaken, de voortreffelijke Frankische wapenen, de frakki (Frankische speer) en de flaemingr (het Vlaamsche zwaard). Ons land, verkeerde toen in een zonderlingen toestand. Het was, uitgezonderd misschien de Friesche klei en een paar dergelijke streken, een onbewoonbare wildernis van water en bosch. Maar tegelijk de zetel van het meest ontwikkelde commercieele leven dier tijden. Want er was niet alleen Dorestad en de rivieren, er bestond een geregelde koopmansstand en een ontwikkelde textielindustrie, natuurlijk huisindustrie.

Sluiten