Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

parallel geschiedt, zoodat het een op het andere licht werpt. Zoo ontleenen wij aan de electriciteitsleer het begrip " spanning " voor de psychische energie. Een opgewekt leven, zeggen wij, wekt een verhoogde psychische spanning. Er ontstaat dus behoefte aan afvloeiing, aan omzetting der energie in actie.

De weg, waarlangs die afvloeiing plaats vindt, kan echter zeer verschillend zijn, zooals men in het dagelijksch leven gelegenheid heeft te constateeren. Er zijn menschen, die heel wat hebben beleefd, en daardoor toch eer geborneerd werden dan geestelijk levendig. Er zijn volksstammen, die een hoogst romantisch be-* staan voeren zonder geestelijk verder te komen. Dit is een kwestie van stroomrichting. Niet diffuus verspreidt de energie zich over den geest; de gewoonte van denken legt banen aan, waarlangs zij zich beweegt.

Bij die boven aangeduide personen wordt de stroom ingedamd door alledaagsche voorstellingen, en lekt weg in banale woorden en gevoelens. Bij de adelijke strijders der tiende eeuw verliep de door hun avonturen gewekte stroom in conventioneele voorstellingen, in stand gehouden door het voortwerken van het complex " thuis ", ook op den veldtocht. Dat " thuis " was de bedding, waarlangs de versterkte stroom afvloeide naar en door het idealisme van het oude heldendicht. Maar bij de ridders versperden nieuwe voorstellingen den loop; er ontstond een soort overstrooming, die een uitweg zocht, een ontlading langs nieuwe banen, een nieuwe poëtische uiting. Het nieuwe bewustzijn vond in de oude vormen niet meer geheel zijn uitdrukking.

Aan het eind der elfde eeuw waren de ridders ongetwijfeld een gevestigde stand in de maatschappij geworden. De geestelijke spanning waarin zij verkeerden, was hoog en moest dus een sterke uitwerking naar buiten hebben. Die is dan ook gekomen : de kruistochten.

Sluiten