Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bezaten die gedroomde ridders iets, dat de poorter nog niet bereikt had : levenspoëzie en gratie. Onze theoretiseerende tijdgenoten mogen er uit leeren, hoe weinig te zeggen valt van den smaak van de heerschende klasse der toekomst.

Terwijl de Reinaert (1) de volkservaring van de gebreken der grooten vastlegt, verricht de ridderroman een gewichtige taak op psychologisch gebied. Daar bespiedt men voor het eerst de natuurlijke uitingen en reacties op samengestelder verhoudingen dan het oude epos kende ; daar raakt men voor het eerst onder de onsterfelijke bekoring der gewone menschelijkheid. Het meer individueel gekleurde leven der ridders en edelvrouwen bood ruime gelegenheid tot studie van den mensch. De resultaten daarvan, in het ridderepos, in den Oosterschen roman vooral, neergelegd, waren een begin, dat zou worden voortgezet en dat de Gotische plastiek en de laat-M'ddeleeuwsche tafereelschildering heeft mogelijk gemaakt.

Wij zagen, dat de ridderschap niet van zoo heel hooge atkomst was.Ze heeft haar half-demokratisch karakter nooit verloochend. Ridder werd men door den ridderslag, wanneer men een eerbaar persoon was. Overigens werd op afkomst niet gelet. Het is duidelijk, dat die opvatting in breede kringen weldadig gewerkt heeft. Meer nog dan voor den geestelijke, wiens persoon gewoonlijk al te weinig aan zijn staat herinnerde, eerbiedigde men het hoogere zelfrespect in den ridder. En die waardigheid, die de machtigste keizer niet zou willen ontberen, was toegankelijk voor ieder, die het verdiende ! Hoe beperkt de toepassing van het beginsel in de praktijk ook zijn moest, de idee als norm en voorbeeld moest inwerken op de nijvere klassen, die bezig waren zich een belangrijke maatschappelijke positie te veroveren.

(1) Proeven bij Bastiaanse.

Sluiten