Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

op. Maar daar was de edelman naast den priester, de boer naast den vorst, de koopman naast den monnik, de keizer of koning naast den paus. Het was geen abstracte taxatie, die aan die verschillen ten grondslag lag, het was een wezensonderscheid, iets vrijwel onoverbrugbaars. De realiteit des levens was er vol van.

Het geprikkelde denken liet zich geen stilstand gebieden. Hoe zat het met al die maatschappelijke en geestelijke waarheden, wier geldigheid niet betwijfeld werd; hoewel, toch soms

De poorter ging, de kerk langs, welks pastoor wel lezen en schrijven kon, maar weinig meer, naar het klooster, dat reeds de bescherming der stadsmuren begon te waardeeren. Het klooster, niet de pastoor was de vertegenwoordiger dier geweldige geestelijke organisatie, waarvan de universiteit, onder pauselijk toezicht, de leiding had, de intellectueele hoedster der Christenheid. Binnen de kloostermuren, waar zoo velerlei menschen woonden, ontbrak niet de man, die, zelf stadsbewoner, den poorter verstond. Hij snuffelde in de ondoordacht nageschreven kronieken en leesboeken der vroege eeuwen, die de droeve overblijfselen der Oudheid bewaarden, en zocht en verzamelde en deed tenslotte wat de denkende mensch altijd doet, wanneer hij niet kan verklaren : hij ging ordenen, systematiseeren. Was er dan ook geen grondelement in de verschijnselen te vinden, een zekere natuurlijke opeenvolging vertoonde ze wel. Het beginsel van evenwicht en harmonie verving wat voor ons de genese is. Vier wereldrijken waren elkaar opgevolgd, gelijk er vier evangeliën en vier windstreken bestonden. Zeven was het getal der deugden, en dat der gebreken, der gratiën en der sakramenten, in harmonie met tallooze andere zeventallen. Erg streng gingen telling en onderscheiding trouwens niet. De zondeval opende, de dag des oordeels sloot de menschengeschiedenis, temidden waarvan de verschijning van den Christus het hoogte- en uitstralingspunt uitmaakte. En gelijk het groote, zoo liet het kleine, beroep en

Sluiten