Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ingewerkt, het gebruik, dat van de nieuwe middelen gemaakt is, stond onder invloed van den geest des tijds, die, intellectualistisch uit historische noodzakelijkheid, als het ware in verstand en gevoel uiteenviel. Aan de dorre takken eener hyperintellectualistische theologie bloeiden mystieke rozen; op de steunbeeren en luchtbogen van den onverhuld constructieven buitenbouw der kerken verrees een vegetatie van rijke sieraden. In het algemeen verstaat de Gotiek de kunst rijk te schijnen met nuchtere middelen. Het beginsel dezer architectuur is het overbrengen der zwaarte op een reeks van stevig geschoorde punten, zoodat de muurpartijen daartusschen overbodig worden en wegvallen of in glas zijn uitgevoerd. Alle lijnen loopen en wijzen naar boven, nergens, ook niet in de plastische versiering, wordt het breede toegelaten. Alleen het torenfront markeert eigenzinnig de étages.

Noch de matelooze rekking, noch de overdaad aan beeldentooi zijn in den Noord-Nederlandschen geest gevallen. Men heeft op onzen bodem moeite, buitenconstructies aan te wijzen, al ontbreken ze ook niet. De bouwmeester zoekt liever zijn steun in zware zijbeuken of andere bijgebouwen. Hoe zwaar en massief is niet de Haarlemsche St-Bavo vergeleken bij de groote buitenlandsche voorbeelden! En slechts de St-Jan te 's Hertogenbosch

ten zuiden van de Maas! — bezit het typisch Gotische kerk-

uiterlijk !

Naar Fransch voorbeeld heeft men de maatschappelijke satire in den vorm van het dierepos voorgedragen, en als de Nederlander zich voor zoo iets zet, wordt het soms een keurig kabinetstukje. Zoo de Reynaert. (1) Meer nationaal is echter de direkte hekeling, bij voorkeur verbonden met moralisatie. Jacob

(1) Ook hiervan proeven bij Bastiaanse I 101-107.

Sluiten