Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meene wereldkerk. Nog herinneren zich misschien enkelen de conclusies van den „Adepte Précurseur" in zijn lijvig boek „La Nouvelle Eglise Chrétienne Universelle". Zijn methode stond lijnrecht tegenover die van den hem onbekenden denker van Bialystok. Ook René Brodin bedoelde alle menschen hun dogma's te laten behouden. Hij trachtte deze te verklaren en ze samen te vatten voor een uitgebreid Credo, dat hij de menschheid aanbood. Hij probeerde ze zoodanig met elkaar in harmonie te brengen, dat — naar hij meende — op den duur iedereen zijn synthese zou kunnen aanvaarden. Illusie. Onpsychologisch gedacht. Hoewel Brodin had gevoeld, dat hij geloovigen niet van hun persoonlijke overtuiging kon of mocht vervreemden, moest zijn liefdewerk te gronde gaan, toen het nog nauwelijks geboren was.

Naar andere methode werkte Zamenhof. Ook hij besefte, dat men de menschen niet van hun geloof en van hun kerk mag vervreemden. Bij iedere mogelijke gelegenheid wijst hij er met aandrang op, dat het homaranisme niemand aan zijn godsdienstgemeente onttrekt (evenmin als aan zijn taal of vaderland 1)), en hij stelt zich voor, dat leden van verschillende godsdiensten in zijn homaranistischen tempel broederlijk zullen samenkomen 2). Maar de psychologische fout van Brodin vermijdt hij, als hij in het

') Originala Verkaro, bl. 324 en vele andere plaatsen.

2) Originala Verkaro, op vele plaatsen. Bl. 335: „Men moet wel bedenken, dat het homaranisme volstrekt niet de bestaande godsdiensten en tempels door andere wil vervangen, het wil alleen behalve de bestaande, en parallel met deze, ook feesten, zeden en neutrsalmpinachftJijKjf Jj^ipels stichten."

Sluiten