Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Credo voor dien tempel alle dogmatiek terzijde laat; let wel: geenszins „verwerpt", maar slechts terzijde laat, als behoorende tot het intieme leven van iederen enkeling in zijn binnenkamer of eigen kring. Voor het gemeenschappelijke leven alléén beperke men zich tot wat bindt, wat vereenigt, d.w.z. tot het intrinsiek-religieuse, dat opgaat in aanbidding van den God dien alle godsdiensten gemeen hebben. De wijsheid bestendigt de kerkleer in den opgelosten staat waarin zij haar doet gelden, en beschouwt de verschillende godsdiensten als verschillende hulsels voor dezelfde waarheid en van eenzelfde religie.

Liet Zamenhof voor het gemeenschapsleven dogma's terzijde, vórmen, als concrete symbolen voor het abstracte geestelijke, wilde hij niet missen. En, naar zijn liefdevol inzicht, voor de kinderschaar allerminst. Privat laat ons zien, hoe Zamenhof in zijn vriendelijken betoogtrant pleit voor de noodzaak van een godsdienstige opvoeding der jeugd, niet met enkel abstracte ideeën, waarvoor de jeugd nog niet rijp is, maar in warme, concrete vormen.

Zamenhof is „vrij-denker" op gelijke wijze als de Kerkvaders en andere eminente persoonlijkheden, ieder op eigen wijze, vrij „gedacht" hebben1), en dit verhindert

x) Augustinus: Ga niet naar buiten, keer tot uzelven in: binnen in u woont de waarheid. —

Dezelfde: Er zijn onveranderlijke waarheden, en de geest die ze denkt, heeft aan de eeuwigheid deel. —

Thomas van Aquino: In de dingen is noch waarheid noch

Sluiten