Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lijkertijd zonder eenig land. Daardoor moesten zij met hun arbeid huur betalen, en schermutselden zij des te afgunstiger met de eigenaars. Doordat de meesters Polen waren, terwijl de Littauers en Witrussen altijd veldarbeiders bleven, vergiftigde het getwist de volksgevoelens.

Later herleefde de nationale beweging der Littauers, wier literatuur en speciaal patriotisme opnieuw vol geestdrift opbloeiden. Dit bracht de Russen weldra tot vervolging, en mishaagde aan de Polen, door wantrouwen en naijver. Van nog helscher sluwheid was de geliefkoosde politiek tegenover de Joden. Dezen joeg men door allerlei wetten en reglementen uit de verschillende deelen van Rusland naar het Westen, met de bedoeling, de Poolsche steden te overstroomen en aldus hun weerstand te verzwakken. Als kudden schapen voortgezweept, vestigden zich jaarlijks duizenden ongelukkige Joden in Polen. Russisch opgevoed, onbekend met de taal en de gewoonten van het land, op zoek naar handelszaakjes en spartelend om niet van honger om te komen, werden zij door de Poolsche maatschappij op alle manieren verafschuwd als een ernstige hinderpaal voor verzet tegen de Russen.

Bij verdrukte volken baart het voortdurend lijden vaak een machtig heimwee, een schier hemelsche bezieling. De Poolsche dichter Mickievicz, door de Russische regeering uit Wilna verjaagd, deed in Europa een genialen oproep hooren tot heiliging van zijn volk, om alle volken der aarde te redden. Reeds vóór zijn geheimzinnige ontmoeting met den mysticus Towjanski predikte hij voor de Polen een volledig messianisme. Zooals Christus gekruisigd werd voor der menschen schuld, zoo boette het verscheurde Polen de zonden der staten. Doch ook voor hen zou het uur van

Sluiten