Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geloof aan politieke bladen of diplomatieke ophitserijen zou plaatsmaken voor een algemeen vertrouwen in naburige volken.

Toen hij na het verlaten van de lagere school van Bialystok met zijn ouders naar de hoofdstad verhuisde, kwam Lodewijk Zamenhof voor de klassieke opleiding op het gymnasium van Warschau. Zijn helder begrip doorgrondde de officiëele geschiedenis tot de kern der waarheid. Het heele onderricht ging immers over oorlogen en politieke handigheden. Niet enkel in het ongelukkige Littausche land miskenden en haatten de menschen elkaar wederkeerig. Niet enkel daar bloeiden anonyme verdachtmakingen. In machtige rijken zorgden regeeringspersonen ervoor. Sedert eeuwen reeds plachten zij de publieke opinie tegen het een of andere volk in te nemen, naargelang de politieke doeleinden van het oogenblik. Terwijl kanonnen werden gefabriceerd, waren reeds persmannen, beroepsredenaars, ja zelfs chauvinistische poëten aan het werk, om stemming te maken.

Officiëele agenten verbreidden overal praatjes, wantrouwen en opwinding. Door prenten en drukwerken werkten zij op het gemoed der vrouwen en wekten de verontwaardiging, ja zelfs de woede van het volk — alles enkel en alleen om een stukje land of een Afrikaansche kolonie te bemachtigen. Oorlog brak uit. Jongemannen vielen in massa's. De vrouwen treurden. De inwoners van verwoeste dorpen leden gebrek. Er kwam weer vrede. De staat verloor honderdduizend van zijn eigen mannen en annexeerde vijftigduizend zwarten. Veldheeren zegevieren, trommelgeroffel vervult de lucht,muziek weerklinkt. Bewonderenswaardig het succes. Het overwonnen volk verzoekt om

Sluiten