Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

halingen geen indruk van opzettelijkheid. Zij wégen: als vrucht van geestdrift. Door zijn afkomst gewend aan slag en aanval, beschermde hij zich door argumenten, en sloeg bestrijding reeds bij voorbaat terug. Doch altijd idee tegen idee, klaarheid tegen vooroordeel, nooit mensch tegen mensch. Toch, zelfs zulk onpersoonlijk strijden in geschrift beangstigde hem. Het kwetste zijn nobele liefderijkheid en leek hem hoovaardig. Op een gecorrigeerd manuscript van zijn Homaranisme-, na zijn dood gevonden, zag ik in potloodschrift van zijn hand deze opmerkelijke aanteekening voor zichzelf: „Alles vermijden wat agressief is!"

Nu en dan, maar nooit met opzet, scheurde plotseling een sluier, en het hart sprong naakt naar voren. Een zuivere, vergevensgezinde ziel. Een gevoelige, teedere natuur:

„Gij staat nu voor mijn oogen, mijn dierbaar Litwa, mijn ongelukkig vaderland " *)

Droefenis, maar vertrouwen; en hoop boven alles. Opnieuw de profetische stem:

„Lang nog zal de duistere nacht op aarde duren, maar niet eeuwig zal hij zijn. Eens zal de tijd komen, dat de menschen zullen ophouden, wolven voor elkaar te zijn.

Samen en eensgezind zullen zij naar één waarheid

streven, naar één geluk" 1).

Zamenhofs gedichten zijn slechts een roep van het hart. Om moed, om volharding, om geduld. De beelden zijn eenvoudig, kort, het rhythme wat eentonig, maar indrukwekkend:

*) Rede in Londen, Guildhall, 1907.

Sluiten