Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

automatisch erfelijk overgedragen; doch abstracte godsdienstloosheid is niet erfelijk" 1).

Negatief atheïsme kan geen menschenhart vullen. Voor degenen die hun geloof verloren, moet er een waarlijk neutrale religie komen, warm, schoon, poëtisch, op menschelijke broederschap gegrond. Atheïsten en godzoekenden van alle volken, van alle landen en van alle tijden moeten daar gemeenschappelijke opwekking vinden om naar het geweten te luisteren; gemeenschappelijk moeten zij naderen tot de groote Kracht en Bron van broederlijke bezieling. Zij mag tegen geen enkele religie gekant zijn, en alle geloovigen moeten elkaar daar, wanneer zij het wenschen, kunnen ontmoeten, zonder bijzondere leerstellingen. Feitelijk had Zamenhof het woord „ethica" in plaats van „religie" kunnen gebruiken, want hij wenschte noch pretendeerde, een nieuw geloof of een nieuwe theologie te brengen.

„Aan een ieder de volle vrijheid latend, innerlijk dat te gelooven wat hem het meest juist dunkt, stellen wij slechts voor, een neutrale uiterlijke omlijsting te scheppen, die alle zelfstandig denkende menschen ethisch, zedelijk en gemeentelijk kan samenbrengen, onafhankelijk van de vraag, wat ieders philosophisch-theologische geloofspunten of hypothesen zijn.

„Wij stellen slechts voor, een neutraal-menschelijk ethisch stelsel op te richten, dat van de menschen „menschen" kan maken en het afschuwelijke chauvinisme en

') Uit voornoemd manuscript. (E. P.) — (Vergelijk bl. 60—61 en de bijbehoorende noot. — Vert.).

Sluiten