Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

duidelik „De meeste boeren, in de afgelegen landstreken, spreken niet alleen die taal (van die Hottentotte), maar zijn er zelfs zoo aan gewoon, dat zij dezelfve onder hun eigen spraak vermengen, en die ook op de Hottentotsche manier uitspreken" bis. 214, dl. I, van sy Reizen in de Binnelanden van het Zuidlijk Gedeelte van Afrika in de jaren 1797 en 1798, Haarlem, 1803).

John Barrow se opmerking dui hier vaag 'n heel belangrike onderskeid aan in die taalvorm van die koloniste — die ander vorm laat ek voortaan buite beskouing. Barrow se opmerking wys op die moontlikheid om die platteland in die algemeen teenoor die „stede" te stel, — 'n onderskeid wat ons by Mentzel weer gaan kry.

Daarby moet al ook gelet word op 'n onderskeid van graad in beskaafdheid in dieselfde taalvorm. Hoewel standsverskille in werklikheid toe nog onbekend was, is sekere uitdrukkinge of uitspraakwyses as „plat" beskou. „Een Engelschman spreekt doorgaans plat Kaapsch" sê Changuion (bis. 22, De Nedetduitsche Taal? Rotterdam, 1848). Dog ook in die kolonistetaai is „Hottentotisme(n)" (bis. 121) of „Hottentotsche spreekwijzen" bis. 100) waarteen hy waarsku. By hom kom nog 'n allerbelangrike opmerking voor. Hy praat eers oor die Kaapse uitspraak, en sê dan „kleinere afwijkingen, enkele woorden betreffende, zullen in de Proeve (die Idioticon) beter hare plaats vinden" (ald., bis. 22). Vir hom lê die groot onderskeid tussen Afrikaans en Nederlands duidelik in die uitspraak. „Wij kunnen van dit onderwerp niet afstappen, zonder te erkennen, dat de beschaafde klasse overal haar beste doet om het kenmerkende der Kaapsche spraak af te leggen, en dat veel van de hierboven opgegeven voorbeelden in de platte taal der onbeschaafde klasse thuis hooren." Hy het dan ook in die begin gedroom van „de Nederduitsche Taal in Zuid-Afrika hersteld" — dit het moeilik maar moontlik gelyk, tot die ontnugtering gekom het. Dr. Changuion kon hom duiderliker uitgedruk het. Hier is veral sprake van die taal van die inwoners van Kaapstad, nie van die plattelandse kolonistetaai nie (Proeve, bis. v). Ook is hy al te opvallend apologeties, te bang om die beskaafde Kapenaar op die tone te trap. Enigsins tereg ook want hy begaan dieselfde fout as baie ander om die twee vorme van Afrikaans met mekaar te verwar.

Sluiten