Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

En dit al vóór 1750! So moes inderdaad ook almal redeneer het wat 'n vroeë afsluitingsdatum vir die wordingstydperk gesoek het. In die een sin word die hele werkwoordelike toestand van vandag gesien, en die voltrekking van die Kasusausgleich wat hier so treffend uitkom.

Dit kan alles waar wees as ons die uitspraak van Mentzel geïsoleerd besien, uit sy verband geruk, of net op die voorbeeld bly staar.

Mentzel trek dwarsdeur sy werk 'n baie skerp onderskeid tussen die lewe onder die koloniste aan die een kant, hulle wat op die platteland woon, en onder die meer vlottende bevolking soos hulle wat in diens van die Kompanjie staan, wat hulle veral in Kaapstad of op die paar dorpe bevind. Dit is in algemener terme wat ons later kan gaan noem: die stede versus die platteland. Hierdie uitspraak kom voor in die hoofstuk wat as titel dra „Von der Lebensart der afrikanischen Bauern oder Bewohnern des platten Landes" (t.a.p., dl. II, bis. 145). Hy onderskei vier klasse Vryburgers: 1. Die rykes, wat egter in die stede gaan woon (renteniers), bis. 145 e.v.), 2. Vryburgers „die ihr Schaflein ins Trockene gebracht haben" (bis. 149, e.v.), 3. Die „Arbdtsamen" wat hulle ook later tot sdfstandigheid opwerk, 4. Die Trekkende Klas, wat orals tuis is, maar nêrens tuis is nie.

Dit is o.a. met die oog op punt 1 dat ons nie so stdlig nou-al die stad teenoor die platteland wat ons taal betref kan std nie. Dis nog net die kiem van so'n verdeling en nog nie die essensie nie. Hierdie klas vorm die brug waarlangs die plattelandse invloed die stede kan indring; hulle (die „rustende boere") is immers die geagtes, „the leisured dass". Die betekenis hiervan blyk as verder onthou word dat die sitaat van Mentzd gehaal is uit die gededte waar hy dit oor die tweede klas het, waaruit die eerste voortkom. Hed in die algemeen kan ons dan na aanleiding hiervan beweer: Dat die faktore wat Nederlands in die mond van die blankes omvorm tot Afrikaans, die eerste blykbare uitdae gdewer het by die boere, d.i. by hulle wat op die plattdand woon: en dat die uitwerkinge by die bestes onder hulle te merk is. Hierdie resultate meen ek in twee aspekte duidelik te kan sien.

Sluiten