Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

norme wil aanneem, val dit juis op dat die Trekkers veral uit die Oostelike gebiede voortgekom het, dus waar die nie-Bolandse uitspraak norm was, en hierdie uitspraak verder uitgebrei het. „Die ossewa" sê von Wielligh, „was die draer van Afrikaans tot die buitenste grense van ons land en het nog verder die onbekende ingedring." (t.a.p., bis. 14). Seker, maar insover op die Groot-Trek en latere kolonisasies gedoel word, is die norm bepaald nie die Bolandse gewees nie, afgesien van die moontlike oorspronklike verwantskap van die twee.

Dit lyk my of ons hoogstens met stelligheid kan sê dat Afrikaans op die platteland in die Kaapkolonie uit Nederlands (d.i. die 17e eeuse Nederlandse volks- en seemanstaal) voortgekom is. Maar dit was nog altyd 'n wordende taal, ook na 1836.

Dit wil my meer in ooreenstemming met die groeigang van ons taal voorkom om die tydperke vir bestudering daarvan as volg in te deel:

1. Van 1657-1775: die wprdingsjare:

2. Van 1775-1875: die tydperk van bestendiging van die taalneigings, en uitbreiding van die spraakgebied, eers geleidelik en natuurlik deur die koloniale voorposte al verder na buitentoe te verplaas, en dan ongemeen snel deur eie selfstandige kolonisasie van Afrika ten Noorde van die Oranjerivier — 'n politieke protesaksie. In hierdie periode is die eintlike Boeretaal nog vry van die in die Kolonie reeds veldwinnende Engelse taal, waarmee dit in die stede in bestendige aanraking vanaf 1806 gaan kom, toe die politieke bande met die stamland verbreek is. 'n Onderverdeling van (a) 1775-1806 en (b) 1806-1875 kan vir party sy nut hê.

3. 1875-1900: die eerste eintlike literaire tydperk en die eerste eintlike dokumentasie van Afrikaans. Die belangstelling in die taal word gewek, Afrikaners word langsamerhand taalbewus, en begin al redeneer of twis oor die ontstaan van hulle taal. Deur die geskrifte word ook die aandag van Europese geleerdes op die vorm getrek, en begin hulle hard daaroor teoretiseer. Eintlik is dit, van die kant uit, 'n tydperk van Dilettantisme. Die Eerste-Bewegers het in werklik-

Sluiten