Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geslag (gebore uit die eerste) praat (eers) eenvormig". Of ook: „dit is die kinders van die intrekkers en hulle kinders wat die deurslag vir eenvormigheid gee — nie die. ouers self nie." Die aanduidings van von Wielligh gooi al meer lig op 'n paar moontlikhede. Tog is sommige van sy gevolgtrekkinge, hoe noulettend (sy woord) die verskynsel ook gadegeslaan is, met omsigtigheid te behandel.

'n Besonder leersame studie kan een wees wat hom ten doel stel 'n ondersoek na die dialektevermenging en die rigtinge van di- en konvergensie in die uitspraak e.m. in die gemeenskappe van diamantdelwers of mynwerkers (d.m. insoverre as ons van dialekte in Afrikaans kan praat).

3. Talebotsing.

Prof. Hesseling hou van die woord.

Dit is die aspek in ons taal se wordingsgeskiedenis wat sover die meeste aandag geniet het. Dit lê net 'n eindjie verder as die vorige geval. In plaas van verskillende naverwante dialekte wat uit hulle streektalige, betreklik eenvormige verband geruk is, en nou diens moet verrig in 'n omgewing wat die nadele van hulle beperkte gangbaarheid sterk na vore bring, kom nou tale wat in 'n meerdere of mindere mate 'n ander sisteem ken. Hier is dus ook 'n kwessie van graad, net soos by die dialekte.

Talebotsing soos ons dit in Suid-Afrika in die tyd meen te ken, dwing ons om die saak te beskou soos dr. Bosman reeds gedoen het, deur te praat van :

1. Die groep wat van huis uit een of ander Nederlandse (-duitse) dialek min of meer suiwer na gelang van omstandighede gebruik het (kwessie van dialektebotsing).

2. Die ander groep. Hier is verskillende moontlikhede wanneer die toestand in sy geheel oorsien word. Watter groep is die sterkste verteenwoordig en hoe ? Watter rol speel die politieke, ekonomiese en kulturele prestasies in die sosiale verhoudinge ? Tot watter tye en gebiede is die verskillende invloede beperk ? e.s.v.

Dog daar is ook iets meer. Dit bly altyd die vraag of ons werklik ons insig na behore verdiep deur enkel op hierdie punte te let. Sweet praat b.v. van „substitution languages" soos Pidgin-Engels

Sluiten