Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vormig-making aan die Kaap in die eerste dertig jaar die kragtigste sou gewees het. Kindertaal sou eers 'n groter krag kon geword het namate die afsondering van Nederland sterker geword het, e.s.m. Maar al die faktore het tesame die taalneigings in dieselfde rigting opgestoot, neigings wat ons al in die seemanstaal meen aangetref te hê, en wat daarom nie so heel jonk hoef te wees nie — in elk geval, nie so jonk om daarop 'n teorie te bou nie.

Sien ek die uiterlike verskil tussen Nederlands en Afrikaans so, d.i. veral in die vormleer kragtens die groeineiginge, lyk dit my dat die leke-opinies oor die wording van Afrikaans meer waarheid bevat, d.i. 'n juister verhouding gee, dan die van die geleerdes vóór 1916. Dan lyk dit my natuurlik dat hulle Afrikaans „Plat-" of „verbasterde Hollands" kon genoem het, met die aksent op Hollands.

Wanneer 'n mens op die omstandighede van so baie nie-Nederlandse tale en die groot getal sprekers van sommige van die tale let, en ook op die gedurige samelewe van kinders en gekleurde speelmaats, die gedurige kontak tussen kind en aja, kind en outa, baas en slawe of (en) huurlinge, wanneer hy let op faktore soos isolasie, afwesigheid van so baie baanhoudende kultuurkragte en meer, en tog nog die karakter van Nederlands so suiwer in Afrikaans bewaar vind, begin hy hom afvra hoe dit kom dat die veranderinge nie eerder groter is nie, die inwerkinge van buitekant af nie kragtiger was nie, bv. op die sinsbou ?

Telkens eis die vraag 'n antwoord. Dr. Viljoen en almal na hom soek die rede by die bewussyn van die blanke dat hy van 'n hoër kuituurstand is, tot 'n hoërstaande, 'n heersersras behoort, dat hij ook Christenmens is teenoor die „heidene" of „heidens", die „swart (bruin) skepsels". Hy moet tenminste soos 'n beskaafde mens lewe, handel, dink en praat. Die steunpunt, die rigsnoer van die blanke, wat sy meerderwaardigheid voel, is die Bybel wat hy daagliks lees, bestudeer, wat sy leerboek, sy wetboek is.

Maar is dit net hierdie psigologiese redes alleen wat alles verklaar ? Moet die Afrikaanse stamvaders soveel deugsamer beskou word as die Franse koloniste in Mauritius, die Spaanse veroweraars

Sluiten