Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

aangee nie ? Ek wil hiermee nie sê dat dit altyd onmqontlik is om so'n gebeure uit te maak nie. Dit is bv. duidelik dat moenie op 'n sekundaire plan in gebiedende sinne staan. Laat ons dan ook, argumentshalwe, sê dat o.m. niks ... nie(t) ens. in Afrikaans primair is, aangesien die historiese verloop van die ontkenning in Germaans dit so in gevalle van die opkoms van versterkingspartikels uitwys. Dan is hierdie gebruik volgens sintaktiese kontaminasie nouliks aanneemlik te maak: / Niks, — daar het niks verlore gegaan nie, niks vir niks gebeur nie; niks aan hulle werk af- of toegedaan deur wat later buiten hulle om geskied het nie. Want dit was geen ydele illusie, dié vryheidsdrang, wat dit ingegee het nie // (Preller: Dagboek van Louis Trigardt, bis. 170 bij Bot 6 Kritzinger) / Niks g'n maar nie, dominee, af gespreek (Malherbe, Loutervure, bis. 125). // Die groot verskil tussen hierdie voorbeelde en daardie waarop prof. Bosman gelet het, is dat ons hier met „spesiale ontkennings" te doen het, wat nie verbaal is nie, tensy gedeeltelik deur 'n nexus-verband.

Die volle gewig van hierdie beswaar kan ek, om nie in herhaling te verval nie, eers laat uitkom wanneer die werkwoordelike ontkenning in moderne Afrikaans behandel word. Intussen lyk dit asof prof. Bosman die kwessie te eensydig, te toevallig, beskou. Die modale versterkingspartikels is na inhoud meer gevoelswoorde, het 'n vae betekenis, sodat meerdere verduideliking of versterking deur herhaling nogal in gegewe omstandighede natuurlik voorkom soos die dialekte telkens opnuut leer. M.i. is die verklaring van die herhalingskonstruksies, soos prof. Bosman die aan die hand gee, nie een wat die wese van die saak raak nie. Dit toon, meen ik, veelmeer, dat die taalgevoel nie geweld aangedoen word wanneer die duplisering geskied op die bekende manier nie. „Ons wag al (reeds) lank vir jou" en Ons wag lank al(reeds) vir jou". Hink albei gewoon. Wanneer al eers vóór, dan na lank herhaal word, sal die taalgevoel dit kan toelaat. Maar dit is nog nie die verklaring van die vertweevoudiging nie. So-ook in: „Ek verdra dit nie langer" en „Ek verdra dit langer nie" tot „Ek verdra dit nie langer nie."

Daar is, soos dit my voorkom, nog net een ander weg oop om agter die waarheid te kom. Dit is om te sien watter antwoord

Sluiten