Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Afrikaans self in die loop van sy geskiedenis gee. Die groot moeilikheid is en bly gebrek aan voldoende dokumentasie oor verskillende periodes. Tog wil dit my voorkom asof die beskikbare gegewens ons in staat stel om die gang van sake noukeuriger aan te gee as tot nogtoe geskied is.

Dit het ook geblyk dat daar dikwels wanvoorstellings van die kwessie gegee word wat nie aan slegte wil toe te skryf is nie, maar aan 'n gebrekkige insig in die soort en gedrag van die ontkenning self. Ook hier moet dus meer helderheid gewin word.

Die ontkenning kan van tweeërlei aard wees. Dit kan 'n bepaalde begrip in die sinsgeheel negeer, of die hele sin 'n negatiewe strekking gee. Om hieraan name te gee, bedien Jespersen hom by die eerste soort van die term „special negation", by die tweede van „nexal negation" (Negation, bis. 42. Aldaar 'n diepgaande beskouing oor die indeling). Spesiale, of „woord"-ontkenning (die gewone term) is duidelik in gevalle soos: / onmoontlik, niemand, nie-bevaarbaar, non-chalant, dissonant //. Tot die klas mag ook gereken word: „Ek het die baas van die plaas ontmoet, nie die man nie, maar die vrou". „Die boom staan nie ver van die windpomp af nie". „Nie vandag nie, maar more kan jy wegbly", en miskien: „Ek rook nie 'n pyp nie, Juffrou, net sigrets." („Ek rook, juffrou, maar nie 'n pyp nie, n.s."). Tot die nexale of „sins"-ontkenning (gewoonlik genoem) behoort gevalle soos: „Hans, jy rook tog, ek kan die tabak ruik! — Ek rook nie, Juffrou, ek pruim P* Ek en rook word albei in hulle samehang negeer.

Dat die twee soorte dikwels ineenvloei, veral waar albei hulle van die partikel(s) nie kan bedien, is duidelik, lê in die aard van wat ons onder „sin", gedagte-uiting, verstaan. Waar plaas ons hierdie meedeling: „Die man lyk nie bekwaam nie ?" Is dit 'n negering van die nexus: die man en Igk bekwaam of slegs van: bekwaam (Die man lyk, — onbekwaam)? Dit gaan soms moeilik om so'n onderskeid goed te trek wanneer ons met 'n ontkenning van wat verbaal gepostuleer word te doen het. Verbale ontkenninge is uit die aard van die saak nexaal gekleur.

Wat die aanwending van die ontkenning betref, dit geskied veral om 'n teënspraak of 'n kontras uit te druk (Vgl. Negation,

Sluiten