Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zaken, dat me voor 't eind van de zin te staan komt, bv. Hy beheers nie sy stem nie, iets wat hom duur sal te staan kom; hy\ vier nie Dingaansdag nie, 'n aanduiding van sy gebrek aan vaderlandsliefde" (Handleiding, bis. 59). Maar wat daarvan ? Geoordeel na die voorbeelde is die bepaling „soms" vir my duister. Vir my gevoel het die stempause hoegenaamd niks met die posisie van nie in hierdie geval as sodanig te doen nie. Vir die twee volsinne is die voorafgaande ontkennende Sinne telkens soveel as 'n enkele eenheid wat in albei gevalle gevoel word as die onderwerp van die hele sin, die „uitbreiding", wat grammaties na 'n parentese lyk. Dus: Die nie-beheersing van sy stem (is) iets..., — sonder slot-m'e, presies soos in die ,,soms"~gevalle bo.

Om 'n juiste insig in die saak te verkry, is dit vereers nodig om op die frekwensie van die gevalle te let. In Afrikaans staan dit hiermee omtrent soos in die A.-B.-Nederlands of in enige ander Indo-europese taal, in die algemeen gesproke. Die posisie van niex is tog, op 'n paar gevalle van minder-belangrike afwykinge na, in A.-B.-Nederlands dieselfde as in standaard-Afrikaans. Dit gebeur dan heel selde dat gevalle A hul voordoen; die niemand-gtoep sluit ek voorlopig uit, daar dit met meer reg onder C te plaas is. So ook steek een van die D-klas selde die kop uit. Die frekwensie is natuurlik in die gewone gang van sake veel hoër dan by A, en dan by E, wat byna vanself spreek. Immers, as die nie-tweevoudigheid veel las veroorsaak, sal die taalgevoel die aanleiding gee of wees vir die teenwerking daarvan. Dus word die veelvuldigste gebruik van die gevalle gemaak wat onder B en C sorteer; maar vanself kom die B-gevalle nouliks in die stof van die onder C in die gewone omgangstaal, in Afrikaans soos in A.-B.-Nederlands. As hierby egter nog bedink word dat die werkwoord in Afrikaans veel meer analities flekteer dan in Nederlands of watter Germaanse taal ook al, dat die hoofww. so vanself in Afrikaans makliker 'n hulpww. van tyd of wyse van node het, en wat ons klasse betref, uit 'n moontlike geval by B oorgaan na C, dus van 'n enkelvoudige na 'n tweevoudige ontkenningswyse, word dit duidelik dat juis die dubbele ontkenningswyse in negatiewe sinne of sinswendinge, verreweg bo staan in kwantitatiewe verskyning. Sonder om die

Sluiten