Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

(muni). Die minder-gewone hulpww.e staan nog konserwatief teenoor die gebruikswyse.Veelvuldige gebruik, naas ander werksame faktore, wek familiariteit, en laat sekere skeidingsmure neertuimel.

Die algemene gevolgtrekking vir Afrikaans uit al die gevalle, aangaande die posisie van die nie s in nexale of nexaal-oorheerste ontkenningstipes, is dat daar 'n sterk werkwoordelike magnetisme op die partikels uitgeoefen word, telkens op 'n bepaalde manier te motiveer na gelang van die ontwikkeling van die verskynsel. By samegestelde werkwoorde word nièi na die hulpww. toe, nie2 na die einde van die eenheid, wat wesentlik beteken, na die meesal eenheidsluitende verbaal-fungerende woord aangetrek. Bv. die nexaal-geworde spesiale ontkenning: / Jy moet tog nie so baie praat nie, om te gaan kuier > (Jy) Moenie tog so baie praat om om te gaan kuier nie //

Ten slotte kan die verbale aantrekking op heeltemaal 'n ander manier belig word — en sal ons in hoofsaak weer tot die bekende gevolgtrekking gedwing word. Miskien kan ons die hele saak ook op 'n breër fondament stel as totnogtoe gedaan is.

By von Wielligh (en ander) word niks en geen dikwels in 'n verband gebruik wat ons haas nie meer in A.B.-Afrikaans sal of kan billik nie, bv. in 1,4, 28 en 32. Hier kan egter nog soms verskil van mening bestaan, bv. by 4. Maar die hoofsaak is dat geen 'n populariteit skyn gehad te hê, wat aan die taan geraak het.

Soos niks en niemand pronominaal diens doen, kon ook geen sy rol gespeel het. Maar nes niks dikwels adjektivies optree, / Ek het niks nuus om vandag mee te deel nie //, verskyn geen ook verdof tot gen, volgens die skryfwyse by W., of g'n by ander, xan, xn, x5) merendeels as 'n byvoeglike naamwoord wat 'n negatiewe kwantiteit aandui. Selfs daar waar geen pronominaal kon opgetree het, ontmoet ons hom saam met een: / Hy sien geen-een aankom nie //.

Aanvanklik moes geen 'n versterkingsmiddel by bepaalde ontkenningswyses gewees het, soos niks by ander / Gen een ontsiin syn lewe ni, W. 4 // klink kragtiger, imposanter, dan: Niemand .... daar sit meer volume, meer beklemtoning in.(Vgl. Negation, 71-72).

Sluiten