Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Allesomvattende Rede, in God, had gemeend geen mysteriën meer over te laten.

Psychologisch indetenninist noemt Hoekstra zichzelf. In de voorrede van een zijner boeken zegt hij, dat het hem er om te doen is het ïndetenninisme te verdedigen, ook omdat met dit indeterminisme alleen de zielsverschijnselen als zedeKjk leven en zonde gehandhaafd kunnen blijven. *) Geen ziekte, geen onvolkomenheid, geen doorgangsstaat kan daarom zonde zijn, „vijandschap tegen God" is haar aard.«) Door het woord „onvermijdelijk" wordt zij opgeheven en van haar wezen beroofd. Wel is de zonde steeds aan het goede gebonden, ja, in den grond mets anders dan het goede zelf in misvormde gestalte, maar toch en hierop legt H o e k s t r a allen nadruk, is zij 's menschen eigen wil' eigen daad en eigen schuld, volstrekt geen noodzakelijkheid, geen noodwendige phaze, maar voortvloeiend uit de vrijheid, die 's menschen eigen zaak is.») Al de kardinale woorden, die zich rondom het zondebegrip scharen: schuld, verantwoordelijkheid, berouw, genade en verlossing, ook S c h o 11 e n, wij zagen het, heeft getracht hen te behouden, konhet echter alleendoor hun anderen inhoud te geven (zie blz. 59 noot») bij Hoekstra daarentegen bewaren zij hun vollen klank. Dat maakt hem wel tot een eenigszins aparte figuur in het oude Modermsme in ons landhij valt er wat buiten, tenminste buiten het inteUectualisme en monisme, waardoor de oud-moderne theologie in haar aanvangzoois beheerscht is ook zelf minder beïnvloed door nieuwere stroomingen dan de anderen' dan Scholtenen O p z o o m e r, die toch wel sterk den invloed der moderne natuurwetenschappen ondergingen, al was hun waardeering van de beteekenis dier wetenschappen voor het godsdienstig geloof verschillend. Zij ondergingen dien invloed ook wat hun zondeleer betreft.

Als wij namelijk weer de vraag opnemen, waarop het bij deze besprekingen aankomt, de vraag, in hoeverre de dogmatiek, in casu de zondeleer, den invloed van de nieuwere, in de laatste eeuwen opgekomen stroomingen en tendenties heeft ondergaan, dan moet het antwoord ten opzichte van de Moderne Theologie in haar opkomst luiden, dat voor een deel de invloed der moderne natuurwetenschap met haar wetmatigheid, haar determinisme en evolutiegedachte te bespeuren valt anderdeels ook de modern monistische wijsbegeerte een woord heeft meegesproken, Spinozistisch van kleur (bij S c h 0 11 e n), dat zeker ook, in het algemeen, de meer optimistisch gekleurde levensstemming van den modernen mensch van beteekenis is geweest, maar dat toch ook, daartegenin, de zondeleer in haar traditioneel-Christelijken zin is gehandhaafd (bij Hoekstra.) —

Wij hebben aan dit overzicht van de ontwikkeling der zondeleer m ons vaderland nog enkele zaken toe te voegen, om de lijnen tot op onzen eigen tijd door te trekken, in 't bijzonder de lijnen, waarlangs de Moderne Theologie zich heeft bewogen.

1858? H0CkStra' Vrijheid 'm verband met zelfbewustheid, zedelijkheid en zonde, ») Ibid., blz. 11. *) Ibid., blz. 297, 373.

Sluiten