Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

leelijk of mooi. Schoonheid en leelijkheid, schadelijkheid en nuttigheid, in hun onderlinge combinatie, zijn de eenige en opperste tafelen van wetsgebod, aan welke men de daden der menschen te toetsen heeft. Uitdrukkingen als: hij is een goed mensch, moeten vervallen uit de taal. Want de daden waarom men hem goed noemt, doet hij of uit sentiment, en dan is hij mooi bevonden, öf met zijn verstand, en dan toont hij nuttig te wezen, óf ook wel met beide, en dan zal hij beide zijn, nuttig en mooi. Zoo luidt de oppermachtige moraal der toekomst" 1). We kunnen er terloops op wijzen dat Kloos met zijn opvatting niet alleen staat: Ook William Blake verwierp de woorden good en evil. Volgens Blake is het eenige dat altijd Kwaad is, zwakheid en kleinmoedigheid. Zwakheid, de ontkenning van wilskracht, en kleinmoedigheid (humility) welke twijfelt aan het goddelijke in ons zeiven, zijn uitverkoren Tempel. Deze zijn de beletselen van onze „self-assertion" (zelf-handhaving). Want „impulsive energy and energetic faith are the only means to pave or fight our way through the reabty of things." — „The root of bis creedis not assumed bumanity of God, but this achieved divinity of Man" (Swinburne, A critical essay on Wilham Blake, p. 244). Bij Robert Browning komen dergelijke gedachten voor.

Nog wil ik wijzen op een interessante plaats uit het vierde boek van Aurora Leigh, waar Elisabeth Barrett Browning uiting geeft aan haar afkeer van de uitdrukking „een goed mensch":

Distrust that word! „There is none good save God" said Jesus Christ. If He once in the first creation-week, Called creatures good, — for ever afterward, The Devil only has done it, and his heirs, The knaves who win so, and the fools who lose; The word's grown dangerous. In the middle age I think mabgnant fays and imps they call'd Good people. A good neighbour, even in this, Is fatal sometimes, — cuts your morning up To mincemeat of the very smallest talk, Then helps to sugar her bohea at night With your reputation. I have known good wives,

1) Later zal blijken dat Kloos in de moraal deze woorden wel degelijk erkent als een werkelijkheid, Het komt me voor dat afkeer van Van Eeden's deugdprediking hem deze termen gehaat hebben gemaakt.

Sluiten