Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Latijnsch spreekwoord. Te recht! want stijl is de eigen, persoonlijke vorm van gedachte en gevoel. Men mag stijl dus niet eenzijdig als iets louter formeels beschouwen.

Stijl is niet enkel uiterbjke vorm, niet enkel „1'ordre et le mouvement qu'on met dans ses pensées" x), stijl is bovendien openbaring van de psychische eigenschappen van den schrijver. Daarom sprak Jacob Geel van een goedhartigen, een onoprechten, een verwaanden en een ijdelen stijl. Stijl van zulk aUooi telt echter in bteratuur niet mee, hoogstens alleen de goedhartige stijl. Wat we verlangen en bereid zijn te bewonderen is een stijl die niet alleen aantrekt door zijn vorm, maar evenzeer door de persoonbjkheid die er achter rit. Het zou onzin zijn, hier den mensch van zijn uiting te scheiden.

Wanneer iemand helder en precies, zonder een woord te veel en op een eigen wijze, zijn denken en voelen weergeeft in den meest treffenden vorm, dus in zinnen en perioden, waarvan de rhythmus en bijgeval ook de beeldspraak de gedachte ondersteunt en bebchaamt, en hij geeft ons dan tevens den indruk, een zuiver en hoogstaand mensch te zijn, wijs en gevoebg, dan wordt onze bewondering gaande gemaakt en zeggen we: een voortreffelijke stijl!

Henry Fielding heeft ergens, in een van zijn prachtige „Introductory chapters" van Tom Jones, gezegd, dat een romanschrijver zekere eigenschappen hoort te bezitten, maar bovenal een goed mensch moet zijn. Geldt dit voor den verklaarder van het menscbenleven, het klemt nog meer voor den idealen kriticus, wiens verantwoordebjkbeid minstens even groot is, daar hij goeddeels het lot van schrijvers en boeken in banden heeft. Goed zijn, dat beteekent voor den kriticus: volkómen I rechtvaardig en bovendien volkómen deskundig. Hij prijze of vonnisse zonder aanzien des persoons, naar pbcht en geweten, overeenkomstig de waarheid. Zoo kan hij een leider zijn voor schrijvers en pubhek beide. Maar men verlangt nog andere eigenschappen: naast onyerbiddebjke strengheid, waar het noodig is, verlangt men op het juiste oogenbbk zachtmoedige kieschbeid en takt, men verwacht rake helderheid in de redeneering en meent ook eenig recht te hebben op een geestigen zet nu en dan of een aardig beeld, terwijl men schoonheid van klank en rhythmus als iets vanzelfsprekends beschouwt. Al deze gewenschte eigenschappen zijn uitvloeisels van den natuurbjken aanleg van den kriticus, openbaring van zijn persoonbjkheid en zijn karakterin-de-wijdste-beteekenis, want waarheidszin, klaarheid, kieschheid, geest, gevoel voor weUuidendheid en verbeeldingskracht, men heeft 1) Buffon.

Sluiten