Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

om zullen we dit niet doen, waar ook in de natuur — althans zoo lijkt het ons! — het vernuft zoo'n groote plaats inneemt).

Verder zal men zien dat er vaak naar gestreefd wordt een abstracte moeilijkheid op het gebied van de gemeenschapsordening terug te brengen tot iets concreets: ik geloof n.1. dat wij dikwijls iets binnen het bereik van een kind kunnen brengen, wanneer we het slechts aan iets I concreets kunnen binden dat we hem in handen kunnen geven.

Vervolgens zal men zien, hoe'n groote plaats de handenarbeid inneemt in het ontwikkelen en onderhouden | van ons gemeenschapsleven, en hoe het zelfs in de bedoeling ligt, deze handenarbeid meer en meer te ontwikkelen als mogelijkheid van productie en als zoodanig als basis van een werkelijke samenleving.

Een voorname plaats moet bij het ontwikkelen van echt gemeenschapsleven worden ingenomen door de schoonheidsbeleving, dus door de kunst. Zoowel beeldende kunst als muziek hebben hierin een belangrijke functie te vervullen. Bij ons is vooral de muziek al echt een levende factor geworden. De beeldende kunsten, dans en tooneel, zijn tot nog toe helaas slechts bij tijden voldoende naar voren getreden.

Tenslotte moet bij deze algemeene beschouwingen over het bevorderen van het gemeenschapsleven nog gewezen worden op de vele meer speciale middelen die ons nog ten dienste staan om het gemeenschapsgevoel te ontwikkelen, en die wij dan ook vanaf het begin in de Werkplaats veel hebben toegepast: ik bedoel de wijze van indeeling van de dag, de week, het jaar, de speciale functies als het gemeenschappelijk beginnen van de week, en eindigen van de dag, gemeenschappelijke arbeid aan één ob-