Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het werk zeer verlichten, maar ook de productie sterk verhoogen, terwijl zij tevens zoo eenvoudig en overzichtelijk zijn, dat een kind overzien kan hoe zij werken. Zulke machines zou ik dan ook niet weigeren te gebruiken.

En dan is er nog heel iets anders: handenarbeid kan in vele gevallen psychologisch een belangrijke rol vervullen: ' Een kind dat met hoofdwerk moeite heeft en daardoor gebukt gaat onder een sterk gevoel van minderwaardigheid, zal vaak in handenarbeid zelfvertrouwen en daarmee levensvreugde terug kunnen vinden. Het is voor zulke kinderen zoo heerlijk, gebieden te ontdekken, waar zij wèl wat kunnen presteeren. Hierom alleen al is het m.i. noodig dat de handenarbeid een eereplaats krijgt bij > alle onderwijs en opvoeding.

En ten slotte nog een ander aspect, dat ik niet mag en wil nalaten hier te noemen: Wij weten hoe nog steeds in de oogen van zeer velen hoofdwerk van hooger waarde is dan handenarbeid. Deze absurde fout in het denken van tallooze menschen om ons heen beheerscht helaas nog steeds het grootste gedeelte van het onderwijs van deze tijd: Velen zien blijkbaar nog niet in, dat wij zoowel op het terrein van de wetenschappen als op dat van de kunsten allereerst van de handenarbeid afhankelijk zijn. Dit heeft o.m. ten gevolge, dat nog altijd een neiging bestaat om met minder eerbied te staan tegenover het werk van, laten wij zeggen, degenen die zorgen voor de verwijdering van afval als tegenover dat der medici, terwijl toch zonder twijfel beide soorten van werk voor de volksgezondheid evenzeer noodzakelijk en nuttig zijn; en dat men telkens weer vergeet, dat de hooge ontroering die een begenadigd kunstenaar, bijvoorbeeld een pianist, ons gaf op een concert, alleen mogelijk was, doordat de metselaar de zaal had gebouwd en de pianotech-