is toegevoegd aan uw favorieten.

Paulus als geestelijk hervormer

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bevalt — verticaal opziet tegen de verhevenheid en onmogelijkheid van wat God in ons en door ons wil realizeeren — en dat is dan het „iets", dat onzen tijd direct aangaat — maakt geen groot verschil. In beide gevallen blijkt „geschiedenis" een woord te zijn, dat niet zoo maar van deze wereld is! Geloof en „geschiedenis" hangen samen. Geloof is niet maar een particuliere aangelegenheid, een zaak van mystieke gevoelens, van practische naastenliefde en van edel streven, verbonden met een zekere religieuze wijding. Integendeel, het vormt historie en wortelt in het historische. Dat leert die bezinning en dat denken vanuit de zekerheden des geloofs, waar Paulus den grooten stoot toe gaf, en dat bevestigt de geschiedenis. Het is een van haar duidelijkste lessen.

Paulus' beschouwing van zijn wereld heeft dus zeker een bepaald antwoord op de vraag wat „geschiedenis" eigenlijk is, in zich besloten. Hij leeft immers met zijn denken heel sterk in het Oude Testament, en, bij het Oude Testament is de geschiedenis als het ware het prentenboek des geloofs. Toch spreekt Paulus nooit van „lessen" of leeringen der geschiedenis. Voor hen, die de leerzaamheid der geschiedenis als haar voornaamste deugd beschouwen, — en dat doen zij zeker óók onder sterken invloed van het Oude Testament — is dat bevreemdend.

Wie echter van lessen der geschiedenis spreekt, moet toezien wat hij doet. Practisch heeft men dan steeds een bepaalde keuze van bizonder leerrijke „geschiedenissen" op het oog. En gewoonlijk bestaat dat leerrijke daarin, dat het zoo goed zou kunnen dienen als waarschuwing tegen het herhalen van bepaalde fouten. Wie zoo handelt als b.v. Ezau in het boek Genesis, maar ook: wie handelt als Danton of Robespierre, kan er op rekenen, dat het met hem öf in deze of in gene richting verkeerd zal afloopen. Is men niet zoo egocentrisch, dan vindt men zijn waarschuwingen voor bepaalde politieke, zedelijke of geestelijke stroomingen in historische gebeurtenissen van grooter omvang en formaat, maar het recept blijft hetzelfde. Men moet dit of dat niet doen, want.... „de geschiedenis heeft geleerd", dat het dan niet goed afloopt. Men sla slechts op wat er gebeurd is in dit en dat geval.

Natuurlijk hangt de keuze van die leerzame gevallen van subjectieven voorkeur af. Die valt heel verschillend uit. Maar ook de waardeering kan schommelen tusschen waarschuwing en het omgekeerde! Voor den

Paulus XL