Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Willen we tot resultaten komen, dan zullen we dus een andere methode moeten aanvaarden.

We zullen ervan moeten afzien, door abstracte redeneringen uit te maken, wie van de twee, fascist of anti-fascist, gelijk heeft. We zullen moeten uitgaan van het feit, dat het fascisme er is, dat het overal in onze maatschappij ontstaat en dat het door z’n verbazingwekkend snelle groei bewijst een typisch en historischnoodzakelijk product van onze maatschappij te zijn. Het fascisme is een massa-beweging en zoals iedere massa-beweging wordt het grootste deel van z'n aanhangers gedreven door niets anders dan door de wil tot bevrediging van stoffelijke behoeften. Men kan pogen, dit te ontkennen, iedere nauwkeurige onderzoeking zal uitwijzen, dat dit het geval is, en er is geen reden, dit als een kenmerk van minderwaardigheid ener beweging te beschouwen. Zelfs de legendarische dichters, die hun zolderkamertjes tot hemelen en paleizen kunnen om-dromen, verhuizen zo spoedig mogelijk naar behoorlijke woningen, als ze de kans krijgen. En de meer normale zolderbewoners, die de vertroostingen van de droom en van de cultuur niet kennen, maar de ongemakken der zolderkamers des te beter, kan men moeilijk verwijten, dat ze tot het gemiddelde peil willen afdalen.

Het is de vraag, en ook dat moet onderzocht worden, of, en in hoever de „idealen” dezer grote massa op den duur het fascistisch ideaal zullen beheersen en vervormen, precies zoals in een vorige periode de „idealen” der socialistisch-gezinde arbeidersmassa’s, het socialistisch ideaal der oorspronkelijke socialisten hebben vervormd. Maar voorlopig is het fascisme nog in z'n eerste faze, de eerste grote stormloop is nog bezig, en er zijn nog geen tekenen van stilstand, van het gedwongen-zijn te erkennen, dat het tempo vertraagd moet worden, van een daaruit voortvloeiende aanpassing en vervlakking. En in die eerste periode bepaalt de massa der meelopers slechts in geringe mate het karakter der beweging. Niet de meelopers, maar de voorlopers, de pioniers en de idealisten, die de kern, het hart en de ruggegraat der beweging vormen, zijn de hoofdzaak.

Wie dus het fascisme wil leren kennen, zal goed doen zich, veel meer dan met de motieven der meelopers, bezig te houden met de gevoelens en gedachten van de fascistische kern. Alleen op die wijze kan men iets leren verstaan van de aantrekkingskracht, die

Sluiten