Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

terwijl ook een deel van de meelopers in meerdere of mindere mate verbonden was met die wereldbeschouwing.

Wat dus nodig is, wil men over het fascisme kunnen oordelen, dat is, dat men doordringt in de gevoels- en gedachtenwereld van het fascisme, in plaats van zich tevreden te stellen met een critiek der fascistische theorie. Men moet die fascistische wereld kennen, want daaruit komt het gevaar voor onze wereld op, daarin wortelt de kracht van onze vijanden.

En dan is er nog iets.

Die aanval op onze wereld zou niet dat fenomenale succes gehad hebben, als onze wereld niet in vele opzichten aanvechtbaar ware geweest. En met onze wereld bedoel ik nu niet alleen en zelfs niet in de eerste plaats de bestaande toestanden en de heersende machten. Dat die aanvechtbaar, ja onhoudbaar zijn, is bijna een gemeenplaats. Maar met onze wereld bedoel ik ook de wereld van die vijanden der bestaande orde, die zich al gereed maakten, haar opvolgers te worden. Zij, wier historische rechten op de toekomst reeds onwrikbaar vast stonden, naar zij zelf meenden, en naar bijna ieder meende. Zij zijn in vele gevallen, terwijl zij reeds vlak vóór de zege meenden te staan, neergeveld door een plotseling opkomende vijand, door het fascisme. Men kan dit zo „verklaren”, dat men het fascisme eenvoudig als hulptroep en trawant van de thans heersende orde, de kapitalistische, beschouwt. Met een dergelijke verklaring echter, we zullen dit later aantonen, snijdt men zich de weg tot ieder begrip en iedere kennis af.

Beschouwt men echter het fascisme als een nieuwe, of in vele opzichten nieuwe macht, dan is zijn groei slechts te begrijpen, als men aanneemt, dat het fascisme, bij zijn aanval op het socialisme, een deel van zijn successen te danken had, niet aan eigen kracht, maar aan de fouten, de gebreken, de zwakheden van het socialisme. En dit wordt nog belangrijker, als wij zien, dat het fascisme zélf overal als sociale, als een andere socialistische beweging optreedt. We staan dan midden in de strijd tussen twee socialismen, uit verschillende wereldbeschouwingen voortgekomen.

Maar als dat het geval is, dan is dat duel der twee socialismen, het duel van marxisme en fascisme, wel degelijk tot een andere oplossing te brengen dan het eeuwigdurend debat. Dan is de vraag, die men stellen moet, niet: Wie van de twee heeft gelijk? maar: Waar ligt, buiten die twee, een wereldbeschouwing, die

Sluiten