Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

èn het traditionele marxistische socialisme, èn de noodzakelijke kritiek hierop (die een der elementen van het fascisme is) tot zijn recht doet komen, een wereldbeschouwing, die haar aanspraken op de toekomst niet wil afleiden uit de onmogelijke positie van „boven de partijen” te staan, maar uit de enig mogelijke positie, van beide partijen te kennen en in hun juiste betekenis te zien — en daarna partij te kiezen, met kennis van zaken. Partij te kiezen voor geen van de bestaande, maar voor een nieuwe, nog te scheppen „partij”, die méér is dan een traditie en méér ook dan de eenzijdige verblinde critiek op die traditie.

Anders gezegd: het traditionele socialisme wortelt in een wereldbeschouwing, die niet meer van onze tijd is, maar dat wil nog niet zeggen, dat het fascisme, schoon onmiskenbaar van onze tijd, een wereldbeschouwing zou hebben, die wèl van onze tijd is; het bevat op zijn best enige elementen, die in een moderne wereldbeschouwing niet mogen ontbreken, maar het heeft die elementen, door ze te isoleren en te overvoeden, zo wanstaltig gemaakt, dat ze voor tallozen zelfs niet meer te herkennen, laat staan te waarderen, zijn. Niettemin geeft een nauwkeurig onderzoek van het fascisme inzicht in gevoelens en verlangens, in meningen en opvattingen, die essentieel zijn voor iedere maatschappelijke beweging, die toekomst wil hebben. Alleen door het fascisme te bestuderen kunnen wij tot het inzicht komen van wat onze tijd nodig heeft, want het fascisme is het, tot een haatgrijns verwrongen en verstarde, gezicht van de verlangens en behoeften van onze tijd. Maar wat onbruikbaar en dodelijk is in z’n fascistische vorm, dat is noodzakelijk en weldadig, als het in een ander verband tot een normale werking kan komen.

Tegenover de fascistische wereldbeschouwing, die dus de mismaakte wereldbeschouwing van onze tijd is, moet de werkelijke bij onze periode behorende wereldbeschouwing gesteld worden en uit het voorafgaande volgt, dat die wereldbeschouwing eveneens staat tegenover heel veel van de elementen van het traditionele socialisme. Zien we het fascisme als een noodzakelijk, maar eenzijdig, mismaakt en mislukt protest tegen de oude kapitalistische en socialistische wereld, dan is nodig: niet het afwijzen van dat protest, maar het opstellen van het gerechtvaardigd protest, het formuleren van de wereldbeschouwing die het fascisme heeft willen, maar niet heeft kunnen geven.

Naast de grote vraag: „Waarom was het protest nodig? En wat

2

Sluiten