Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Religionsgemeinschaft u.s.w. und ist als solches auch mehr oder weniger durch Staats-, National-, Berufs-, Religionsinteressen beeinflusst, die mit den Klassen-Interessen mannigfach kollidieren können. Zudem hat er selbstverstandlich auch als Individuum seine besonderen individuellen Interessen.”

En nog sterker drukt Marx zélf zich uit, waar hij, in het reeds genoemde, onvoltooide hoofdstuk, spreekt over de „unendliche Zersplitterung der Interessen und Stellungen, worin die Teilung der gesellschaftlichen Arbeit die Arbeiter wie die Kapitalisten und Grundeigentümer spaltet”. Dat is alles heel juist, en men kan met Cunow accoord gaan, als hij zegt (t.a.p. blz. 76), dat het maatschappelijk leven als het ware de resultante is van een samenwerken en op elkander botsen van allerlei belangen, van welke sommige op een bepaald oogenblik in het bijzonder op de voorgrond treden.

Maar als wij dat aanvaarden, tot welk resultaat komen wij dan? Bij Cunow zélf, het ene ogenblik, tot de conclusie, dat de belangenstrijd in de maatschappij niet alleen klassenstrijd is, maar dat de klassenstrijd niet „zoals dat vroeger gebeurde in zijn betekenis voor het historische-worden volkomen over het hoofd gezien” mag worden, en dat men niet, zoals b.v. Masaryk in zijn bekende boek over en tegen het marxisme x) alle strijd, zonder nauwkeurige onderscheiding, als „belangenstrijd” of „sociale strijd” mag samenvatten.

Marx zou dus een nauwkeuriger onderscheiding geëist hebben, meent Cunow. Dat zou een even juiste, als bescheiden eis geweest zijn. Maar de methode om hiertoe te geraken is wel heel zonderling, want in het overgrote deel van zijn theoretisch werk, verwaarloost Marx juist al de andere soorten van strijd, behalve de klassenstrijd, zodat van een bepalen der verschillende krachten en hun sterkte geen sprake is — er is alleen maar „de klassenstrijd”: hoe moeten we dan ontdekken, wat de betekenis van de rest is? Doch ook Cunow is niet altijd zo bescheiden en zo wetenschappelijk, want één regel van tevoren, op dezelfde bladzijde 77, zegt hij, dat de bedoeling van Marx’ uitspraak, dat alle geschiedenis er tot dusver één van klassestrijd geweest is, wel niet is, dat er

i) ()Die filosofischen und soziologischen Grundlagen des Marxismus”, het boek, waaraan de hoüandse Marxbestrijder, Prof. Treub, het grootste deel van z’n wijsgerige en sociologische argumenten heeft ontleend, of ... . pogen te ontlenen.

Sluiten