Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

handhaven, doch zonder meer naar de best mogelijke maatschappelijke toestanden streeft, en de waarde van groepen en mensen wil bepalen, onbevreesd voor de toom en niet jagend naar de gunst van welke groep dan ook.

In dat geval kan men niet anders dan erkennen, dat het eigenlijke probleem niet bij de ondermens ligt, omdat diens heerschappij, zo ze al mogelijk is, eerst dan een reële mogelijkheid wordt, als de gemiddelde mens, de grote massa, alle bestaande banden verbroken heeft, en tevens geen nieuwe banden meer erkennen wil. Als alle tot dusver in de praktijk of in de filosofie erkende mogelijkheden van hiërarchie afgedaan zouden hebben, zowel de hiërarchie der bekwaamheid, der kennis, der moraliteit en de daarop gegrondveste macht — een toestand, die we alleen gekend hebben als filosofie of als conventionele leugen — als de hiërarchie van het bezit, de oorlogscapaciteit of de op traditie berustende eerbied indien dit alles afgedaan zou hebben en de massa zou geen andere nieuwe hiërarchie kunnen en willen scheppen, Han eerst zou een toestand kunnen ontstaan, waarin de enige hiërarchie die zou zijn van het banditisme, het vuistrecht, de sluipmoord en de losbandigheid. Alleen dan zou de ondermens een kans maken. En zelfs dan zou zich na enige tijd, in wat er nog over zou zijn van mensheid en wereld, een nieuwe orde uitkristalliseren, want zelfs het gangsterisme komt tot een hiërarchie. Dat dan intussen onze gehele beschaving vernield zou zijn, is echter zeker. Maar wie dit vreest, gaat van de veronderstelling uit, dat de grote gemiddelde massa in het geheel geen leiding wil, naar anarchie streeft. Intussen blijkt juist, dat het tegendeel het geval is. De massa wil leiding, orde, gezag, omdat ze vóór alles zekerheid, bezit, rust, wil. En juist aan dit verlangen van de massa naar leiding hebben de fascisten hun succes te denken. De massa wil leiding, maar ze wil een leiding naar haar eigen aspiraties, een leiding, die voldoet aan de verlangens die zij met haar begrip en haar gevoel vormen kan. En hier ligt nu juist het probleem: wat zijn de authentieke verlangens dier massa; en welke verlangens kan men haar suggereren?

Het fascisme knoopt aan bij stemmingen, die reeds zeer oud en alom aanwezig zijn. De „ondermens” kan er in betrokken worden en men kan ook, zoals Ortega y Gasset, van de „Opstand der horden spreken, of constateren, met Freud, dat er een algemeen

Sluiten