Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Er is echter een verschil. Het zal nooit mogelijk zijn een enigszins aanzienlijk aantal Christenen bijeen te brengen, omdat de Christelijke leer niet verenigbaar is met de psychologie van de maatschappelijke mens. De Christen kan bestaan als buiten-maatschappelijk mens, beschermd door de kloostermuren of door de eenzaamheid. Als hij met de maatschappij in aanraking komt, sterft hij aan het kruis, of wordt hij, door zijn beginsel der absolute liefde en het niet-weerstaan van de boze, misbruikt en vertrapt. Op z’n best kan hij ondergaan als verpleger der melaatsen, maar hij mist al die eigenschappen die hem in staat zouden stellen de maatschappelijke melaatsheden te bestrijden en te vernietigen. De Christen is de principieel weerloze. Zijn rijk is niet van deze wereld. De socialist daarentegen is de wereldlijke en maatschappelijke mens bij uitnemendheid. Maar daarmee is nog niet bewezen, dat zijn maatschappelijke doelstellingen juist zijn, noch dat ze voor verwezenlijking vatbaar zijn.

Indien het socialisme werkelijk zou leiden tot een dictatuur der middelmatigheid (om maar niet te spreken van de dictatuur der vulgariteit) dan zou er alle reden zijn zo’n socialisme te verwerpen. En als het kan leiden tot de grootst mogelijke ontplooiing van het menselijk kunnen, dan blijft de vraag bestaan: hoe brengen we de daarvoor nodige krachten bijeen.

Het lijkt zonderling in dit verband de naam Nietzsche te noemen, omdat een anti-socialist bij uitnemendheid, iemand voor wie de massa alleen als ,,de veel te velen” een rol op het wereldtoneel speelt, al bij voorbaat niet in aanmerking komt als men naar oplossingen zoekt waarbij die massa een factor van het allergrootste belang is. Inderdaad is iedere poging Nietzsche als een soort socialist voor te stellen (zoals dat wel eens van anarchistische zijde gebeurt) kort en goed belachelijk. Het socialisme is een maatschappij-leer, zoals het liberalisme en het katholicisme, het calvinisme en het fascisme, niet alleen levensleren, maar ook maatschappijleren zijn. Nietzsche echter heeft zich alleen om een bepaalde wijze van leven bekommerd en hij heeft nooit de vraag gesteld — laat staan onderzocht — of die levenswijze verenigbaar was met het heil of het voortbestaan der maatschappij. Voor hem is alleen van belang dat enkelen zó leven: heroïsch, gevaarlijk, onbekommerd, spottend, critisch, schenkend en scheppend tegelijkertijd. Leef zó: wat er dan van de wereld terecht komt, is

Sluiten