Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

door hun getal, hun organisaties en hun fanatisme, het ergste gevaar.

Eerst als dat gevaar afgewend is, kan men de kapitalistische uitwassen verwijderen. En dan is het nieuwe rijk, de ware volksgemeenschap, ontstaan, die, door middel van de staat, de idealen der behoorlijke, der intelligente kleinburgers en middenstanders tot werkelijkheid zal maken.

Een dergelijke redenering veronderstelt echter een zeer groot zelfbewustzijn en een helder inzicht in de situatie, beoordeeld van de kant der middengroepen. Doch ook in het naoorlogse Europa zou men moeite gehad hebben, mensen te vinden die zó konden zien en denken. Men vond in de meeste gevallen slechts vage en verwarde gevoelens die, als ze tot een uitdrukking kwamen, niet veel meer dan uitroepen, haatgevoelens en beschimmelde fraseologie, tot een bombastisch geheel wisten te verenigen. Op z’n best vond men mensen die een gedeelte van de situatie overzagen, hier zakelijk over wisten te redeneren, om dan plotseling op een bepaald punt uit het spoor te lopen en over te gaan op een of ander oud zijspoor van nationalisme, militairisme, of wat dan ook.

Iets dergelijks had men al vóór de oorlog gezien bijv. bij de aanhangers en woordvoerders van de „Action fran^aise”. Daar vond men een man als Maurras, scherp-rationalistisch denker, die met groot talent de betekenis van de maatschappelijke élite wist uiteen te zetten, die het verband tussen werkelijke cultuur en de positie van de ,,intelligence”, van de intellectuelen en de keur der middengroepen, uitmuntend wist te beredeneren . .. om dan plotseling over te slaan in een verheerlijking der stompzinnige overblijfselen van het Franse koningschap, de beschimmelde adel en de zotte salon-houdende hertoginnen; en die, ter wille van deze „traditie” ook nog het gehele katholieke geloof verzwolg, waarmee hij, rationalist in hart en nieren, geen enkele innerlijke gemeenschap had.

Soortgelijke ontsporingen vond men ook bij de vrije jeugdbonden in Duitsland, die vurig anti-kapitalistisch waren, sociaal-gezind, naar culturele vernieuwing strevend, en die tegelijkertijd geen hogere roeping voelden, dan voor het rotte Wilhelminische Duitsland der jonkers en kapitalisten, de heldendood op het slagveld te sterven.

Zo vond de syndicalistisch gezinde vleugel van het Franse nationalisme (Valois), wier verbinding met de nationaal gezinde leer-

Sluiten