Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

pieel onaanvaardbaar is. Tegenover elkaar stonden,een principieel juiste ordening, met een op alle gebieden verkeerde inhoud (fascisme); en een principieel onjuiste ordening, met een op vele punten juiste inhoud (kapitalisme en marxisme). Nodig is dus, maar hierover spreken we eerst later, een pricipieel juiste ordening, met een inhoud die op ieder gebied zo veel mogelijk verantwoord is.

Wat het marxisme betreft, het zou een studie op zich zelf zijn, na te gaan hoe het tot z’n principieel zo noodlottige ordening gekomen is. Bij Marx, zo zou een onderzoek uitwijzen, is in den oorsprong de juiste ordening aanwezig: hij is een Duits cultuurfilosoof door humanistische motieven gedreven. Maar zijn grote ontdekking, die van de ontzaggelijke betekenis welke de economische factor in de geschiedenis heeft, overweldigt hem zodanig — waarbij hij nog gehandicapt werd door de starre Hegeliaanse schema’s waarin hij z’n denken had laten opsluiten — dat hij de normale rangordening verwerpt en de economie bovenaan plaatst. Bij zijn opvolgers is de fout niet, zoals bij Marx, het gevolg van een genialiteit op economisch gebied die tot eenzijdigheid uitgroeit. Integendeel, de onvruchtbaarheid der marxisten juist als economen is bijna monumentaal: het zal tot 1912 duren eer van marxistische kant de eerste oorspronkelijke poging tot uitwerking der theoretische economie (Rosa Luxemburg: Die Akkumulation des Kapitals) ondernomen wordt. Niet de economen, doch de economistische mensen, d.w.z., de vulgaire mensen, de maag-mensen, verzamelen zich in hoofdzaak onder de vanen van het marxisme. Wie niet vulgair is, verzet zich tegen de marxistische rangschikking, openlijk (Jaurès) of feitelijk, ondanks uiterlijke orthodoxie (Luxemburg, Lenin, Trotzki) maar nooit zo duidelijk en zo bewust dat hij het vraagstuk der hiërarchie aan de orde stelt. Dit geschiedt slechts door heel enkelen, Gustav Landauer vóór de oorlog, en Hendrik de Man na de oorlog. De gewone marxist en ook de gewone reformist die het marxisme afwijst, maar in wezen de rangordening van het marxisme aanvaardt, de gemiddelde sociaaldemocraat, Labour-man, vakverenigingsman, is in zekere zin marxistischer dan Marx. Bij Marx was het marxisme een geniale afwijking; bij de marxisten is het een spontaan aanvaarden van de vulgaire rangorde der varkensvreugden.

Voor Mussolim is de marxistische hiërarchie nooit van enige betekenis geweest, het was hem organisch onmogeliik een andere

Sluiten