Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bewust mythen te scheppen, is natuurlijk een zeer groot verschil. De mythe, die we in de historie leren kennen, is voor de mensen van een bepaalde historische periode, van een bepaald volk, een bepaalde groep, geen mythe, doch de redelijkheid zelf. Ze is het natuurlijk product van al wat zij weten en wat zij, in hun omstandigheden dus, moeten begéren, dromen en willen.

Wij, critische geesten der 20ste eeuw, zien b.v. het doen en laten van de grote denkers, dichters en staatslieden van de 18e en de 19e eeuw als beheerst door de mythe van de Geest, de Rede en de Vooruitgang. Zij zelf echter bedreven geen mythologisering, doch werkten bewust op cultureel en maatschappelijk gebied, om zichzelf en hun tijdgenoten te bevrijden van vooroordelen, te verlossen uit de greep van de vitale, dierlijke driften: van illusionisten tot realisten te maken.

Als wij nu menen — en naar ik geloof terecht — dat zij bij dit alles niettemin, tot op bepaalde hoogte en op zekere gebieden, slachtoffers van illusies waren, dan wil dat niet zeggen, dat wij het verwijt mogen maken: ze draaiden hun tijdgenoten een rad voor ogen, ze hebben niet de moed gehad hun eigen illusies, waar ze die bespeurden, te lijf te gaan. Integendeel, het blijft hun onvergankelijke eer, dat ze onvervaard tot aan de grenzen van hun mogelijkheden geschreden zijn. En in dit opzicht zal, wat het beste is aan de twintigste eeuw, zich vol trots als hun erfgenaam erkennen, het aan degenen, die smalen op de „stupiede negentiende eeuw”— zoals de reactionnaire en onmachtige demagoog Léon Daudet haar genoemd heeft — overlatend, bewust een mythe te vervaardigen, die de massa’s in een voortdurende toestand van razernij moet brengen en die de „leiders” in staat stelt zichzelf op te warmen met gevoelens, die ze wel lekker vinden, doch wier onechtheid, wier gebrek aan waarheidsgehalte en gezonde kracht ze toch onophoudelijk blijven voelen, zodat ze in een voortdurende staat van angst en opwinding verkeren en steeds weer moeten pogen anderen, en daardoor zichzelf, te imponeren.

We ontkennen niet, dat men ook naderhand van ons zal kunnen zeggen, dat we door een mythe gedreven werden, doch er is geen enkele reden om zich daarvoor te schamen, om zich te schamen voor het feit dat wij slechts mensen met beperkte mogelijkheden zijn, indien we maar bewust iedere mythe, die we herkenden, aan

Sluiten