Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

fascisme niet méér zijn, dan de nawerking van een traditie, die door het fascisme met alle macht bestreden wordt, doch die zo sterk is, dat men haar op sommige gebieden niet meer breken kan. Men kan zich in de tegenwoordige wereld nu eenmaal niet meer handhaven zonder aan de spits der techniek te staan. En een leer, die het „leven” en de „macht” boven alles stelt, is óf een „terug tot de natuur en het sterke blonde beest” d.w.z. een ongevaarlijk rovertje-spelen, óf een boven alles plaatsen van de oorlogstechniek. En oorlogstechniek is alleen mogelijk in een door en door vertechniekte maatschappij; en dus moet de kazernistische en soldaterige vorm van de levensverheerlijking wel tot een techniek-verheerlijking leiden.

Maar niettemin is „techniek” niet een afgesloten gebied, en al is ze een tijdlang verenigbaar met vele maatschappij-vormen en levens-opvattingen, ze is tenslotte een met de vrije wetenschap, het nergens voor terugdeinzend onderzoek, de critische geestesgesteldheid, onverbrekelijk verbonden categorie. Ze is op den duur niet verenigbaar met afgesloten en voor goed vastgestelde waarheden, met autoriteits-geloof, met gehoorzaamheids-cultus. Ze kan zich in zo’n systeem op zijn best nog handhaven, ze kan zich niet meer ontwikkelen.

Op het ogenblik is het fascisme nog voldoende in tegenstelling met de omringende wereld, om nog een grote hoeveelheid critische geest te bezitten, terwijl bovendien de oude wetenschapstradities nog doorwerken. Als „strijdende kerk” bezit het fascisme nog een zekere dynamiek, de dynamiek, die nodig is om tot de verwezenlijking van zijn statisch ideaal te geraken; als „triomferende kerk” zal het door en door statisch, en dus technisch-minderwaardig zijn.

Nu geloven velen, dat het mogelijk zal zijn de dynamiek in de technische laboratoria en in de wetenschaps-centra te handhaven en haar tegelijkertijd in de menselijke omgeving zonder genade te onderdrukken. Maar dat is een illusie, wier onhoudbaarheid met iedere nieuwe generatie van tot autoriteits-aanbiddidg en gehoorzaamheid aan de gestelde machten opgevoede knapen duidelijker zal blijken. De eerste generaties zullen, met enige moeite, nog tot eigen onderzoek worden bewogen, doordat in laboratorium en fabriek nog afstammelingen der oude onderzoekstradities voortleven, maar op den duur zal alles in de domme routine van commando en gehoorzaamheid verstarren.

Sluiten