Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den duur moeten leiden. We zien maar al te goed dat, al werken ze dan ook met horten en stoten, ze op belangrijke ogenblikken bijzonder krachtige stoten kunnen geven, stoten tegen welke een chaotische en sloom functionerende democratie niet opgewassen is. De massa’s in de fascistische landen, zijn niet geestdriftig gestemd ten aanzien van hun regeringen, maar de regeerders slagen er dan toch maar in, die massa’s tot medewerking aan de regeringspolitiek te dwingen, dank zij de werkzaamheid van de enthousiaste fascistische kern. Bij ons zijn de massa’s evenmin geestdriftig; ze zijn ontevreden of onverschillig en zonder enig vertrouwen. Ze zullen dat blijven, zolang de politiek zonder grote plannen op economisch en cultureel gebied blijft en zolang de plannen die er zijn, op z’n best economische verbeteringen voorspiegelen, zonder een nieuwe geest en nieuwe mensen te laten zien.

In ieder geval is het een feit, dat de massa’s in al de democratische landen bij hun oude sleur blijven, alle veranderingen beletten en onmogelijk makenx). Ook de directe bedreiging van de kant der fascisten, blij kt de massa’s tot geen enkele vernieuwing te kunnen bewegen. Ze blijven als klissen aan de oude partijen hangen. Iedere verkiezing geeft slechts een onbetekenende verschuiving te zien, zodat het oude gemanoeuvreer der partijen moet worden voortgezet. Het zou dwaas zijn iets anders te verwachten.

De verandering moet, zoals steeds, uit de individualistische sfeer komen. De cultuurdragers moeten zich ook met de politiek in engere zin gaan bemoeien, en naast de culturele en economische veranderingen, ook die wijzigingen in de wijze van regeren aan de orde stellen, die de democratie nodig heeft om kracht en initiatief te tonen op alle gebieden.

Aangenomen dat dit mogelijk is en dat de suggesties die in de volgende hoofdstukken worden gegeven, voldoende zijn om de indruk te vestigen dat er ook op dit terrein een weg is, die tussen chaos en despotisme door leidt, dan is daarmee nog geen volledige schets van een maatschappelijke ordening ter wille van de cultuur gegeven.

Want al het voorafgaande betrof, om het zo maar te noemen, de

1) De grote uitzondering is de U.S.A., maar daar is dan ook werkelijk een andere politiek dan de sinds generaties geldende naar voren gebracht, een politiek die een evenwicht tussen het individuele en het collectieve aan de orde stelt.

Sluiten