Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

wil, die rust en zekerheid en stilstand verlangt, als met een élite die steeds nieuwe normen stelt. Juist daarom is er in de maatschappij plaats, én voor collectivisme, én voor individualisme, én voor de kaders die de nieuwe normen naar het collectivisme overbrengen, en die de collectiviteiten tot beweging, tot aanpassing aan nieuwe normen weten te brengen. Maar niet alleen deze taak, verbinding te zijn tussen de élite en de massa, hebben ze. Ook omgekeerd zijn zij verbinding tussen de collectiviteit en de individuele sfeer, brengen ze de bezwaren, protesten, wensen van de collectiviteiten over, en voorkomen daardoor dat de élites „ontworteld” worden, de ene geniale inval op de andere stapelen en de levensvatbaarheid van hun invallen weigeren te onderzoeken. Zij dwingen de élites tot matiging en ze zijn dus een belangrijk element in die wapening der gematigden, die voorkomt dat het extremisme, van een stuwende, tot een vernietigende kracht zou worden.

In onze tijd, nu we niet alleen met een extremisme aan de top te maken hebben — integendeel, onze crisis bestaat juist in een onderdrukking der élites en in een te geringe stuwkracht aan de top — doch juist met een extremisme aan de basis der maatschappij, is hun taak juist in hoofdzaak de strijd tegen dat extremisme, maar dat mag ons niet beletten om in te zien dat, in de toekomst, hun taak veel meer zal liggen in de strijd tegen het conservatisme der massa’s, dan tegen hun extremisme. Op het ogenblik is, wat conservatief behoort te zijn, extremistisch, en wat dynamisch behoort te zijn — en daardoor neiging heeft tot extremisme — conservatief. Maar nogmaals, dit is een crisistoestand. En die crisistoestand kan eerst eindigen als men hqar als zodanig ziet.

Uit dit alles volgt dus dat een maatschappelijke orde mogelijk is, zonder ellende, verrotting en uitbarstingen in de onderste lagen, zonder bandeloosheid, willekeur en tyrannie in de bovenste lagen, een maatschappij die de grote betekenis van matiging en gematigdheid beseft, zonder als geheel het juk der middelmatigheid te aanvaarden. Het harmonische is niet het middelmatige, maqr de vereniging van het geniale en de matiging.

In de sfeer van het individuele blijft natuurlijk de tragedie bestaan, in velerlei vormen, zowel voor de gewone mens als voor het genie. Een wereld zonder persoonlijk leed, zonder teleurstellingen,

Sluiten