Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

we hier „engere overtuiging” noemen, dat zijn de religies of filosofieën, die men persoonlijk het hoogste acht en die men natuurlijk, als men zich daartoe gedrongen voelt, door anderen mag pogen te doen aanvaarden. Men zal echter moeten leren, het eigen geloof en het eigen inzicht te zien als één van de vele mogelijkheden, die binnen een open, steeds veranderende, cultuur liggen, om zo tot de verdraagzaamheid der actieven en wijzen te komen, tot het besef van de noodzakelijkheid van strijd, botsingen en compromissen.

Het vormen van zulke élites is het werk van allen, die zich daartoe geroepen voelen en die weten, dat een éüte gekenmerkt wordt door wat ze presteert, en niet door het opeisen van voorrechten aan het werk van anderen ontleend. Vandaar dat een élite zich nooit kan presenteren als een élite, doch alleen als een richting, een groep, een partij, die invloed wil uitoefenen op het maatschappelijk gebeuren. Eerst aan het gehalte van haar werkzaamheden en aan het gehalte van haar invloed, kan men op de duur de élite herkennen en haar onderscheiden van schijn-élites, van groeperingen, wier optreden de maatschappij naar een chaos of een totalitaire verstarring zou kunnen voeren.

Het fascisme is, zoals een onderzoek naar het gehalte en de samenhang van z’n ideeën en motieven (een onderzoek, dat bevestigd en versterkt wordt door de confrontatie met de practijk) bewezen heeft, het resultaat van het optreden ener schijn-élite. Het kenmerk van een schijn-élite is niet, dat er voor haar streven geen spoor van gerechtvaardigde oorzaak te vinden is. Integendeel, het gevaarlijke karakter van een schijn-élite zit juist hierin, dat ze gerechtvaardigde protesten verbindt met versleten ideeën, bekrompen, onjuiste opvattingen en primitieve driften. Daardoor krijgt ze al die fanatieke en wrede trekken, die reactionnaire uitwerking en die demagogische inhoud, die we dan ook bij het fascisme waarnemen.

De schijn-élite is gevaarlijk, omdat ze niet in alle opzichten ongegrond is, doch in sommige opzichten uitgaat van verwerpelijke toestanden, die bestreden moeten worden, en die zij beweert te bestrijden, wat haar een aanhang geeft, zowel van direct belanghebbenden, als van idealisten met een groot tekort aan kennis en critische zin, die niettemin hun idealistische aard niet verloochenen en door opoffering en toewijding een zekere werfkracht en een zeker prestige aan zo’n beweging geven.

Sluiten